Hàm PMT trong bảng tính trả lời đúng một câu: muốn có một số tiền sau một số kỳ, với một mức lãi giả định, thì mỗi kỳ phải góp bao nhiêu. Với mục tiêu tiết kiệm, công thức thường gõ là PMT(lãi năm chia 12; số tháng; tiền đã có; số tiền đích), kết quả ra số âm vì đó là tiền đi ra khỏi túi bạn.
Bài này giải thích từng đối số, gõ một ví dụ giả định 200 triệu sau ba năm, xử lý trường hợp đã có sẵn tiền, góp đầu kỳ hay cuối kỳ, và cách kiểm lại kết quả. Tên hàm giống nhau ở các phần mềm bảng tính phổ biến; dấu phân cách đối số là dấu chấm phẩy hay dấu phẩy tuỳ cài đặt vùng của máy.
PMT trả lời câu hỏi gì
PMT là viết tắt của chữ payment, nghĩa là khoản thanh toán mỗi kỳ. Hàm này sinh ra để tính khoản trả góp đều của một khoản vay, nhưng cùng một phép toán dùng được cho chiều ngược lại: khoản góp đều để tích luỹ tới một số tiền. Với người tiết kiệm có mục tiêu, đây là hàm hữu ích nhất trong bảng tính.
Điều kiện để dùng PMT là dòng tiền phải đều: mỗi kỳ góp cùng một số tiền, các kỳ cách nhau bằng nhau, và lãi giả định không đổi trong suốt thời gian. Đời thật không đều như vậy, nhưng con số PMT cho bạn một mốc chuẩn. Tháng nào góp nhiều hơn thì đi trước mốc, tháng nào góp ít thì biết mình đang hụt bao nhiêu.
Hàm này có hai người anh em hay dùng cùng. FV tính số tiền sẽ có nếu góp đều một khoản; NPER tính cần bao nhiêu kỳ để đủ một số tiền. Ba hàm dùng chung một bộ đối số, nên học một hàm là đọc được hai hàm kia.
PMT không biết gì về rủi ro, phí, thuế hay chuyện tiền có thật sự nhận được mức lãi đó không. Nó chỉ làm phép tính trên giả định bạn đưa vào. Kết quả đẹp hay xấu là do giả định, nên phần quan trọng nhất của việc dùng PMT là chọn giả định cho thận trọng.
Năm đối số của PMT và cách điền cho mục tiêu tiết kiệm
Cú pháp đầy đủ là PMT(rate; nper; pv; fv; type). Ba đối số đầu bắt buộc, hai đối số sau có thể bỏ trống. Với mục tiêu tiết kiệm, cách điền như sau:
| Đối số | Ý nghĩa | Điền cho mục tiêu tiết kiệm |
|---|---|---|
| rate | Lãi mỗi kỳ | Lãi năm giả định chia 12 nếu góp theo tháng, ví dụ 5%/12 |
| nper | Tổng số kỳ góp | Số tháng từ nay đến đích, ví dụ 36 |
| pv | Giá trị hiện có | 0 nếu bắt đầu từ con số không; số âm nếu đã có sẵn tiền bỏ vào quỹ |
| fv | Giá trị muốn có cuối cùng | Số tiền đích, ví dụ 200000000 |
| type | Thời điểm góp trong kỳ | 0 hoặc để trống nếu góp cuối tháng; 1 nếu góp đầu tháng |
Hai lỗi phổ biến nằm ngay ở hai dòng đầu. Lỗi thứ nhất là điền lãi năm vào rate trong khi nper tính theo tháng: lãi bị tính gấp mười hai lần và khoản góp ra nhỏ đến vô lý. Lỗi thứ hai là điền số năm vào nper trong khi rate là lãi tháng. Quy tắc nhớ: rate và nper phải cùng một đơn vị thời gian, tháng đi với tháng, năm đi với năm.
Đối số fv là chỗ khác biệt giữa bài toán tiết kiệm và bài toán trả góp. Khi trả góp, fv bằng 0 vì cuối cùng nợ hết. Khi tiết kiệm, fv là số tiền bạn muốn có, còn pv thường bằng 0.
Gõ công thức cho mục tiêu 200 triệu sau ba năm
Ví dụ giả định: cần 200 triệu đồng sau 36 tháng, chưa có đồng nào, giả định lãi 5% mỗi năm nhập lãi hằng tháng, góp vào cuối mỗi tháng. Công thức gõ vào một ô là =PMT(5%/12;36;0;200000000). Nếu máy dùng dấu phẩy làm dấu phân cách đối số thì thay các dấu chấm phẩy bằng dấu phẩy.
Kết quả là khoảng -5.161.000 đồng. Nghĩa là mỗi tháng cần bỏ vào khoảng 5,16 triệu. Để so sánh, nếu không tính lãi thì 200 triệu chia 36 tháng là khoảng 5,56 triệu. Phần chênh khoảng 400 nghìn mỗi tháng chính là phần lãi giả định làm thay bạn.
Nên đặt mỗi giả định vào một ô riêng thay vì gõ thẳng số vào công thức. Ví dụ ô B1 là lãi năm, B2 là số tháng, B3 là tiền đã có, B4 là số tiền đích; công thức thành =PMT(B1/12;B2;-B3;B4). Cách này giúp bạn đổi một giả định và thấy ngay khoản góp thay đổi thế nào, ví dụ thử kéo thời hạn từ 36 lên 48 tháng.
Thử thêm vài mức để cảm nhận: cùng 200 triệu nhưng 60 tháng thì khoảng 2,94 triệu mỗi tháng, 120 tháng thì khoảng 1,29 triệu. Thời hạn dài làm khoản góp giảm mạnh, một phần vì có nhiều kỳ chia nhau, một phần vì lãi kép có thêm thời gian làm việc.
Vì sao kết quả ra số âm và có nên đổi dấu
Bảng tính dùng quy ước dòng tiền. Tiền đi ra khỏi túi bạn mang dấu âm, tiền đi vào mang dấu dương. Số tiền đích fv là tiền bạn sẽ nhận về cuối cùng nên dương; khoản góp là tiền bỏ ra mỗi tháng nên PMT trả về số âm. Đây không phải lỗi.
Muốn hiện số dương thì thêm dấu trừ trước hàm. Gõ =-PMT(…) để đọc cho dễ. Chỉ cần nhất quán: đã đổi dấu ở ô này thì nhớ khi dùng kết quả cho phép tính khác.
Tiền đã có phải mang dấu âm. Khoản bạn bỏ vào quỹ hôm nay cũng là tiền đi ra khỏi túi, nên pv phải là số âm. Điền pv dương cùng fv dương, hàm hiểu là bạn đang cầm tiền vào ở cả hai đầu, kết quả sai hẳn.
Kết quả dương bất thường là dấu hiệu nhầm dấu. Nếu PMT trả về số dương trong bài toán tiết kiệm, gần như chắc chắn pv và fv đang cùng dấu không đúng ý. Kiểm lại hai ô này trước tiên.
Ghi chú quy ước ngay cạnh bảng. Một dòng ghi "số âm là tiền bỏ ra" giúp người khác trong nhà đọc bảng không bị rối, và giúp chính bạn khi mở lại bảng sau vài tháng.
Đã có sẵn một khoản: điền pv thế nào
Phần lớn mục tiêu không bắt đầu từ con số không. Giả sử với mục tiêu 200 triệu sau ba năm bạn đã có 40 triệu dành riêng. Công thức thành =PMT(5%/12;36;-40000000;200000000). Dấu âm trước 40 triệu nói với hàm rằng khoản này bạn đã bỏ vào quỹ.
Kết quả khoảng -3,96 triệu mỗi tháng, thấp hơn đáng kể so với 5,16 triệu khi bắt đầu từ không. Lý do là 40 triệu có sẵn không chỉ bớt 40 triệu khỏi đích, mà còn sinh lãi suốt 36 tháng. Với lãi giả định 5%, 40 triệu sau ba năm thành khoảng 46,5 triệu.
Có người thích tính tay cho dễ hiểu: lấy 200 triệu trừ 46,5 triệu còn khoảng 153,5 triệu, rồi tính PMT cho phần còn lại với pv bằng 0. Hai cách cho cùng một kết quả, chỉ khác là cách dùng pv gọn hơn trong một ô.
Nếu khoản đã có nằm ở nơi gần như không sinh lãi, như tiền mặt cất ở nhà, đừng điền nó vào pv với cùng mức lãi của các khoản góp. Trừ thẳng nó khỏi fv rồi để pv bằng 0 sẽ sát thực tế hơn.
Góp đầu tháng hay cuối tháng: đối số type
Đối số cuối cùng của PMT quyết định thời điểm góp trong mỗi kỳ. Để trống hoặc điền 0 nghĩa là góp cuối kỳ: tiền tháng 1 bỏ vào ngày cuối tháng 1, không kịp sinh lãi trong tháng đó. Điền 1 nghĩa là góp đầu kỳ: tiền bỏ vào ngay đầu tháng, mỗi khoản được thêm một tháng lãi.
Với ví dụ 200 triệu sau 36 tháng, góp đầu kỳ cho khoản góp thấp hơn một chút, khoảng 5,14 triệu so với 5,16 triệu. Chênh lệch nhỏ vì chỉ là một tháng lãi trên mỗi khoản. Với thời hạn dài hơn hoặc lãi giả định cao hơn, chênh lệch lớn dần nhưng vẫn không phải yếu tố quyết định.
Cách chọn đơn giản: nhìn ngày bạn thật sự chuyển tiền. Ai chuyển tiền tích luỹ ngay khi vừa nhận lương ở đầu tháng thì dùng 1; ai cuối tháng còn dư mới cất thì dùng 0. Khi không chắc, dùng 0 vì nó cho khoản góp cao hơn một chút, an toàn hơn.
Nhớ dùng cùng một giá trị type cho cả PMT, FV và NPER trong cùng một bảng. Trộn lẫn sẽ làm số kiểm lại lệch vài trăm nghìn, đủ để gây hoang mang dù kế hoạch không sai.
Lỗi hay gặp và cách kiểm lại bằng FV
Sau khi có kết quả PMT, luôn kiểm ngược bằng FV. Nếu PMT đúng, đưa nó vào FV phải ra lại gần đúng số tiền đích.
- Gõ =FV(5%/12;36;-5161000;0) để xem góp 5,161 triệu mỗi tháng trong 36 tháng được bao nhiêu; kết quả phải xấp xỉ 200 triệu.
- Nếu FV ra gấp nhiều lần đích, kiểm xem đã chia lãi năm cho 12 chưa.
- Nếu FV ra rất nhỏ, kiểm xem nper có đang là số năm thay vì số tháng không.
- Nếu FV ra số âm, kiểm lại dấu của khoản góp và của tiền đã có.
- Nếu ô hiện lỗi giá trị, kiểm dấu phân cách đối số và dấu thập phân theo cài đặt vùng của máy.
- Cuối cùng lập thêm bảng cộng dồn vài dòng đầu bằng tay để chắc phần lãi tháng đầu tính đúng.
Khi không có bảng tính, công thức tay của PMT cho mục tiêu tiết kiệm từ con số không là: khoản góp bằng số tiền đích nhân lãi tháng, chia cho ((1 + lãi tháng) mũ số tháng trừ 1). Máy tính bỏ túi có phím mũ làm được phép này trong chưa đầy một phút. Đó cũng chính là phép tính mà một máy tính mục tiêu tiết kiệm trên trang sẽ tự động hoá.
Câu hỏi thường gặp
Hàm PMT dùng để làm gì trong tiết kiệm?
Hàm PMT tính khoản phải góp đều mỗi kỳ để đạt một số tiền đích sau một số kỳ, với một mức lãi giả định. Với mục tiêu tiết kiệm, điền lãi tháng, số tháng, tiền đã có và số tiền đích.
Vì sao hàm PMT ra số âm?
Vì bảng tính dùng quy ước dòng tiền: tiền bỏ ra mang dấu âm, tiền nhận về mang dấu dương. Khoản góp là tiền bỏ ra nên âm. Muốn hiện số dương thì thêm dấu trừ trước hàm.
Công thức PMT cho 200 triệu sau 3 năm viết thế nào?
Với lãi giả định 5% mỗi năm, góp cuối tháng, chưa có tiền sẵn: =PMT(5%/12;36;0;200000000). Kết quả khoảng âm 5,16 triệu mỗi tháng. Máy dùng dấu phẩy làm dấu phân cách thì thay dấu chấm phẩy.
Đã có sẵn tiền thì điền vào PMT ở đâu?
Điền vào đối số thứ ba pv dưới dạng số âm, vì đó là tiền đã bỏ vào quỹ. Hàm sẽ tự tính phần lãi của khoản đó và giảm khoản góp hằng tháng tương ứng.
Góp đầu tháng và cuối tháng khác nhau bao nhiêu?
Góp đầu tháng mỗi khoản được thêm một tháng lãi nên khoản góp cần thấp hơn một chút. Với 200 triệu sau 36 tháng ở lãi giả định 5%, chênh lệch chỉ khoảng hai mươi nghìn đồng mỗi tháng.
Làm sao kiểm kết quả PMT có đúng không?
Đưa khoản góp vừa tính vào hàm FV với cùng lãi và số kỳ; kết quả phải xấp xỉ số tiền đích. Lệch nhiều thường do quên chia lãi năm cho 12, nhập số năm thay vì số tháng, hoặc sai dấu.