TichSan.comTích Sản
Đặt mục tiêu tiết kiệm bằng con số

Đặt mục tiêu tiết kiệm cụ thể: số tiền, thời hạn và mỗi tháng góp bao nhiêu

Mục tiêu tiết kiệm chỉ chạy được khi có đủ ba con số: cần bao nhiêu tiền, cần vào ngày nào và mỗi tháng góp bao nhiêu. Cách quy mong muốn ra số và thử sức.

Young Vietnamese couple sitting on a living room floor mat in Hue, pencil and blank notebook between them, a ceramic piggy bank nearby, warm evening lamp light, faces turned down

Một mục tiêu tiết kiệm cụ thể phải trả lời được ba câu bằng con số: cần bao nhiêu tiền, cần đủ vào ngày nào, và mỗi tháng phải góp bao nhiêu để về kịp. Thiếu một trong ba, câu "năm nay phải để dành được tiền" chỉ là một mong muốn, không phải kế hoạch. Có đủ ba, bạn biết ngay tháng này mình đang đi đúng hay đang chậm.

Cách làm gồm bốn việc: quy mong muốn ra số tiền, chọn ngày đích, chia ra khoản góp theo tháng, rồi đem khoản góp đó thử với thu nhập thật. Mọi con số trong bài là ví dụ giả định để minh hoạ cách tính, không phải gợi ý mức tiền hay nơi gửi tiền nào.

Ba con số làm nên một mục tiêu tiết kiệm

Con số thứ nhất là số tiền đích: tổng tiền cần có trong tay vào ngày cần dùng. Không phải "khoảng vài chục triệu", mà là một con số đủ rõ để ghi lên giấy, ví dụ 60 triệu đồng cho khoản đặt cọc thuê mặt bằng, hay 30 triệu đồng cho chuyến về quê ăn Tết của cả nhà. Con số rõ giúp bạn biết lúc nào đã xong, chứ không phải tích mãi mà không biết dừng ở đâu.

Con số thứ hai là thời hạn: ngày bạn cần cầm tiền. Thời hạn biến mục tiêu thành một cuộc đếm ngược. Viết thời hạn bằng tháng và năm cụ thể, ví dụ "tháng 9 năm sau", rồi đếm ra còn bao nhiêu tháng tính từ tháng này. Số tháng mới là thứ dùng để tính, còn ngày tháng là thứ để nhớ.

Con số thứ ba là khoản góp mỗi kỳ, thường tính theo tháng vì đa số người đi làm nhận lương theo tháng. Đây là con số duy nhất bạn hành động trực tiếp mỗi tháng. Hai con số đầu là đích, con số thứ ba là bước chân. Người buôn bán nhỏ có tiền về theo ngày thì có thể đổi khoản góp sang theo tuần, nhưng vẫn phải là một con số cố định.

Ba con số này ràng buộc nhau: biết hai sẽ tính ra con số còn lại. Muốn số tiền lớn hơn mà giữ thời hạn thì khoản góp phải tăng; muốn góp nhẹ hơn thì hoặc lùi hạn, hoặc hạ số tiền. Hiểu được quan hệ này là hiểu gần hết việc lập mục tiêu tiết kiệm, phần còn lại chỉ là tính cho đúng và giữ nhịp.

Quy mong muốn ra số tiền: liệt kê từng hạng mục

Viết mong muốn thành danh sách việc phải trả tiền. Câu "muốn có tiền sửa nhà" chưa ra số. Tách thành các phần: lát lại nền bếp, thay mái tôn, sơn lại tường, công thợ, chi phí phát sinh. Mỗi phần hỏi một người làm nghề hoặc người quen vừa làm để có con số ước lượng, ghi lại bên cạnh.

Cộng thêm phần dự phòng. Ước lượng lần đầu thường thiếu. Một thói quen đơn giản là cộng thêm khoảng một phần mười tổng số để đỡ những thứ chưa nghĩ tới. Ví dụ giả định: các hạng mục cộng lại 55 triệu, thêm phần dự phòng thành khoảng 60 triệu.

Tính giá ở thời điểm sẽ chi, không phải hôm nay. Nếu đích nằm xa hơn một hai năm, giá thường đã nhích lên. Với mục tiêu ngắn có thể bỏ qua, còn mục tiêu từ ba năm trở lên nên nhân thêm một mức tăng giá giả định, cách làm nằm ở bài tính ngược từ mục tiêu.

Làm tròn lên cho dễ nhớ. Con số 58,7 triệu khó nhớ hơn 60 triệu. Làm tròn lên một chút vừa thêm biên an toàn, vừa giúp cả nhà nhớ cùng một con số khi nói chuyện với nhau.

Ghi rõ số tiền đó dùng vào việc gì. Một dòng mô tả ngắn bên cạnh con số giúp bạn không tiêu lẹm vào quỹ cho việc khác, và giúp người cùng góp hiểu vì sao phải giữ.

Chọn thời hạn: ngày cần tiền và số tháng còn lại

Có hai loại thời hạn. Loại thứ nhất là thời hạn cứng, do sự kiện bên ngoài quyết định: ngày con nhập học, ngày hết hợp đồng thuê nhà, Tết Nguyên đán. Trễ là hỏng việc, nên phải lấy chính ngày đó làm đích, thậm chí lùi lên sớm một tháng cho có khoảng đệm.

Loại thứ hai là thời hạn mềm, do bạn tự đặt: muốn đổi xe máy trong khoảng hai năm, muốn có một khoản để học thêm nghề. Với thời hạn mềm, đừng chọn theo cảm hứng. Hãy thử vài thời hạn khác nhau rồi xem khoản góp tương ứng, chọn mốc mà khoản góp nằm trong sức mình. Thời hạn mềm là chỗ để co giãn khi tính toán, thời hạn cứng thì không.

Khi đã có ngày đích, đếm số tháng còn lại tính từ tháng bắt đầu góp. Nếu hôm nay là tháng 3 và đích là tháng 9 năm sau, bạn có 18 kỳ góp nếu góp vào cuối mỗi tháng. Đếm sai một hai tháng không phải chuyện nhỏ: với mục tiêu ngắn, mỗi tháng thiếu đi làm khoản góp tăng đáng kể.

Một mẹo hay dùng là đặt ngày đích sớm hơn ngày thật sự cần khoảng một tháng. Khoảng đệm này đỡ cho những tháng góp hụt và cho việc rút tiền, chuyển tiền cần vài ngày xử lý.

Chia ra khoản góp mỗi tháng: bản tính đơn giản trước

Bước đầu cứ tính như thể tiền góp vào không sinh lãi: lấy số tiền đích chia cho số tháng. Bản tính này hơi dư một chút, nên an toàn. Bảng dưới là vài mục tiêu giả định thường gặp trong một gia đình.

Mục tiêu (ví dụ giả định)Số tiền đíchSố thángGóp mỗi tháng (chưa tính lãi)
Quỹ về quê ăn Tết30 triệu103 triệu
Đặt cọc thuê mặt bằng60 triệu125 triệu
Đổi xe máy48 triệu242 triệu
Khoản sửa bếp90 triệu303 triệu
Quỹ học thêm nghề24 triệu18khoảng 1,34 triệu

Với thời hạn dưới hai năm, phần lãi giả định thường chỉ giảm khoản góp đi rất ít, nên con số chia thẳng là đủ dùng. Với thời hạn dài, tính thêm lãi sẽ làm khoản góp nhẹ đi rõ hơn; cách tính đó dùng hàm PMT trong bảng tính hoặc công thức tay, nói ở bài riêng. Nhưng ngay cả khi tính có lãi, nhiều người vẫn góp theo con số chia thẳng, coi phần lãi là phần đệm.

Điều quan trọng là con số cuối cùng phải được làm tròn lên, không làm tròn xuống. Góp dư vài trăm nghìn mỗi tháng thì cuối kỳ chỉ là tiền thừa; góp thiếu thì cuối kỳ hụt.

Đem khoản góp thử với thu nhập thật

Khoản góp trên giấy chưa có giá trị cho đến khi bạn trả được nó ba tháng liên tiếp. Trước khi chốt, đi qua các bước này:

  1. Lấy thu nhập thực nhận trung bình ba tháng gần nhất, không lấy tháng cao nhất.
  2. Trừ các khoản chi cố định: nhà, điện nước, học phí, trả nợ nếu có, tiền gửi về cho cha mẹ.
  3. Trừ tiền ăn uống, đi lại theo mức đã chi thật, không theo mức mong muốn sẽ chi.
  4. So phần còn lại với tổng các khoản góp của mọi mục tiêu đang có, không chỉ mục tiêu mới.
  5. Nếu phần còn lại không đủ, quay lại chỉnh thời hạn hoặc số tiền, đừng mong tháng sau tự nhiên tiêu ít đi.
  6. Nếu đủ, góp thử ba tháng; ba tháng đều giữ được mới coi khoản góp là đã chốt.

Ba tháng thử là để lộ ra những khoản chi bất thường mà ai cũng quên: đám cưới, giỗ, sửa xe, thuốc men. Nếu tháng nào cũng có một khoản "bất thường" như vậy thì nó là khoản thường, phải đưa vào bảng chi trước khi tính tiền góp. Mục tiêu đặt trên một ngân sách tưởng tượng sẽ vỡ ở tháng thứ hai.

Viết mục tiêu thành một câu và để nơi nhìn thấy

Khi ba con số đã ổn, gộp chúng thành một câu ngắn, đọc to lên được. Mẫu câu: "Đến tháng 9 năm sau có đủ 60 triệu để đặt cọc mặt bằng, mỗi tháng góp 5 triệu vào ngày nhận lương." Câu đó có đủ số tiền, thời hạn, khoản góp và cả ngày hành động. Đọc câu đó, người trong nhà biết phải làm gì mà không cần giải thích thêm.

Ghi câu mục tiêu ở chỗ dễ thấy: trang đầu sổ chi tiêu, mặt trong cánh tủ, hoặc ghi chú trên điện thoại. Mục đích không phải để tự nhắc cho có, mà để mỗi lần định rút tiền quỹ ra tiêu việc khác, bạn phải đọc lại câu đó trước. Một quyết định nhỏ có khoảng dừng thường khác hẳn quyết định bốc đồng.

Mỗi mục tiêu nên có một tên gọi riêng: "quỹ Tết", "quỹ mặt bằng", "quỹ xe". Đặt tên giúp não tách các khoản tiền ra thành từng phần, đỡ cảm giác tất cả là một đống tiền chung có thể tiêu. Tách thêm một bước nữa là để mỗi quỹ ở một chỗ riêng, cách chia ngăn được nói kỹ ở bài về mục tiêu ngắn, trung và dài hạn.

Nếu góp cùng vợ chồng hay cả nhà, câu mục tiêu nên do mọi người cùng đọc và đồng ý. Mục tiêu chỉ một người biết dễ bị người kia rút ra dùng việc khác mà không hề cố ý.

Những lỗi hay gặp khi đặt mục tiêu lần đầu

Chỉ có số tiền, không có ngày. "Để dành 100 triệu" mà không có hạn thì tháng nào góp ít cũng thấy không sao. Thiếu hạn, mục tiêu không bao giờ chậm, nên cũng không bao giờ tới.

Khoản góp tính trên tháng lương cao nhất. Tháng có thưởng, tháng làm thêm nhiều giờ không phải tháng bình thường. Khoản góp phải sống được trong tháng thấp, phần thừa của tháng cao là phần góp thêm.

Đặt quá nhiều mục tiêu một lúc. Năm mục tiêu mỗi cái góp một ít thì cái nào cũng chậm, dễ nản. Mới bắt đầu nên chọn một hai mục tiêu quan trọng nhất, khi đã quen nhịp mới thêm.

Quên phần đã có. Nếu đã có sẵn một khoản cho mục tiêu, trừ nó ra trước khi chia. Không trừ thì khoản góp bị thổi phồng, nghe nặng nề hơn thực tế và dễ làm bạn bỏ cuộc trước khi bắt đầu.

Đặt mục tiêu theo con số người khác. Số tiền bạn bè để dành được hay con số trên mạng không nói gì về hoàn cảnh nhà bạn. Mục tiêu tốt là mục tiêu tính từ việc của chính mình, với thu nhập của chính mình.

Không có cách đo tiến độ. Không ghi lại số dư theo tháng thì không biết mình đang đúng hạn hay chậm. Một bảng theo dõi đơn giản đủ làm việc này, không cần công cụ phức tạp.

Câu hỏi thường gặp

Mục tiêu tiết kiệm cụ thể gồm những gì?

Gồm ba con số: số tiền cần có, ngày cần có số tiền đó và khoản góp mỗi tháng. Biết hai con số sẽ tính ra con số thứ ba. Nên ghi thêm mục đích dùng tiền và ngày trong tháng sẽ góp để dễ giữ nhịp.

Nên tính khoản góp có lãi hay không có lãi?

Với mục tiêu dưới hai năm, cứ chia thẳng số tiền cho số tháng là đủ, phần lãi giả định coi như khoản đệm. Với mục tiêu dài hơn nên tính thêm lãi bằng hàm PMT hoặc công thức tay vì khoản góp sẽ nhẹ đi rõ.

Làm sao biết khoản góp có quá sức không?

Lấy thu nhập thực nhận trung bình, trừ mọi khoản chi cố định và chi sinh hoạt theo mức thật, rồi so phần còn lại với tổng các khoản góp. Sau đó góp thử ba tháng liền; giữ được mới coi là vừa sức.

Có nên đặt nhiều mục tiêu tiết kiệm cùng lúc?

Được, nhưng người mới nên bắt đầu với một hoặc hai mục tiêu quan trọng nhất. Khi đã quen góp đều mới thêm mục tiêu, và lúc đó cần xếp thứ tự ưu tiên rồi chia khoản góp cho từng mục tiêu.

Thời hạn mục tiêu nên đặt sớm hơn ngày cần tiền bao lâu?

Thường đặt sớm hơn khoảng một tháng. Khoảng đệm này đỡ cho những tháng góp hụt và cho thời gian rút, chuyển tiền. Với thời hạn cứng như ngày nhập học hay Tết, khoảng đệm càng nên có.

Mục tiêu đã đặt rồi có được thay đổi không?

Được, và nên xem lại định kỳ mỗi quý hoặc khi thu nhập thay đổi. Thay đổi bằng cách tính lại ba con số một cách có ý thức sẽ tốt hơn nhiều so với lặng lẽ bỏ góp vài tháng rồi quên luôn mục tiêu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138