TichSan.comTích Sản
Tích sản cho tuổi già

Đã 50 tuổi mới lo tích luỹ hưu trí: những việc vẫn kịp làm trong mười năm

Bắt đầu ở 50 tuổi vẫn kịp nếu dùng đủ bốn đòn bẩy: góp nhiều hơn, làm thêm vài năm, hạ chi tiêu mục tiêu, giữ năm đóng BHXH. Ví dụ giả định có số.

Vietnamese man in his early fifties repairing a wooden fence in a rural garden in Thai Nguyen, sleeves rolled up, side view with face turned away, bright morning sun through banana leaves

Đã 50 tuổi mới lo tích luỹ hưu trí thì vẫn kịp làm khác đi, nhưng không thể chỉ trông vào lãi kép như người bắt đầu ở tuổi 25. Mười năm là khoảng đủ để góp được một quỹ đáng kể, và bạn còn ba đòn bẩy khác mạnh không kém: làm thêm vài năm, hạ mức chi tiêu mục tiêu bằng cách trả hết nợ và gọn nhà, giữ và bổ sung năm đóng bảo hiểm xã hội để có hoặc tăng lương hưu. Dùng kết hợp, khoản góp cần mỗi tháng có thể giảm còn khoảng một phần ba so với chỉ dựa vào tiết kiệm.

Bài này đi theo thứ tự nên làm: kiểm kê mình đang có gì, tính khoảng cách, thử từng đòn bẩy bằng một ví dụ giả định có số cụ thể, tránh những cái bẫy hay gặp ở tuổi trung niên, và chia mười năm thành ba chặng. Mọi con số là ví dụ giả định số tròn, tính theo giá hôm nay với lãi thực giả định, không phải lời khuyên chọn kênh gửi tiền hay đầu tư nào.

Mười năm vẫn là một khoảng đủ dài để làm khác đi

Người bắt đầu muộn hay so mình với bảng tính của người 25 tuổi rồi nản: họ góp ít mà ba mươi lăm năm sau có quỹ lớn, còn mình chỉ còn mười năm. So như vậy không sai, nhưng nó chỉ nhìn một biến số là thời gian. Ở tuổi 50, những biến số khác thường đang ở trạng thái tốt nhất trong đời: thu nhập thường đã ổn định, con cái nhiều nhà đã lớn hoặc sắp tự lập, khoản nợ mua nhà có thể đã gần xong. Đó là những thứ người 25 tuổi không có.

Thử một phép tính nhỏ. Góp đều 6 triệu đồng một tháng trong mười năm, giả định quỹ sinh lời nhỉnh hơn trượt giá khoảng 2% một năm (lãi thực giả định), dùng hàm FV trong bảng tính với lãi tháng bằng 2% chia 12, số kỳ 120, khoản góp 6 triệu, ra khoảng 796 triệu đồng theo giá hôm nay. Tiền gốc góp vào là 720 triệu; phần lãi kép chỉ đóng góp khoảng 76 triệu. Nghĩa là ở khoảng mười năm, gần như toàn bộ quỹ đến từ chính khoản góp của bạn, chứ không từ lãi.

Điều này dẫn tới hai kết luận thực tế. Một, đừng mất thời gian săn lãi cao để bù cho những năm đã lỡ: chênh vài phần trăm lãi trong mười năm không thay đổi kết quả nhiều bằng việc góp thêm một hai triệu mỗi tháng. Hai, các đòn bẩy không phải lãi trở nên quan trọng hơn hẳn, và phần dưới sẽ đi qua từng cái.

Bước một: kiểm kê mình đang có gì

Trước khi tính bất cứ thứ gì, ngồi một buổi ghi ra mọi thứ đang có và đang nợ. Nhiều người 50 tuổi ngạc nhiên vì mình có nhiều hơn mình nghĩ, hoặc nợ nhiều hơn mình nhớ.

  1. Tiền tích luỹ đang có: sổ tiết kiệm, tiền mặt, vàng cất nhà, khoản cho người thân mượn có khả năng đòi lại. Chỉ ghi khoản có thể dùng cho tuổi già, không tính căn nhà đang ở.
  2. Khoản nợ: nợ mua nhà, trả góp, nợ người quen, khoản đã đứng ra bảo lãnh. Ghi số còn lại và thời gian còn phải trả.
  3. Quá trình đóng bảo hiểm xã hội: tra trên ứng dụng hoặc cổng dịch vụ của cơ quan bảo hiểm xã hội xem đã đóng tổng bao nhiêu năm, có giai đoạn nào đứt, đã từng rút một lần chưa.
  4. Chi tiêu hiện tại của nhà: ghi sổ hai ba tháng nếu chưa rõ, tính cả khoản theo năm chia 12.
  5. Những việc lớn còn phía trước: cưới con, sửa nhà, chăm cha mẹ già. Ghi ước số tiền và năm có thể phát sinh.
  6. Sức khoẻ và nghề: nghề hiện tại có làm được tới 60, 62 hay lâu hơn không; có việc nhẹ nào làm được sau khi nghỉ.

Bảng kiểm kê này là đầu vào cho mọi phép tính sau. Làm cẩn thận một lần, mỗi năm cập nhật, nó cũng trở thành trang danh sách tài sản mà người thân cần biết khi có chuyện.

Đừng bỏ qua dòng quá trình đóng bảo hiểm xã hội. Ở tuổi 50, từng năm đóng còn lại có giá trị lớn với tuổi già, và đó là việc chỉ có thể làm trong khoảng thời gian này.

Bốn đòn bẩy và hiệu quả của từng cái: một ví dụ giả định

Ví dụ giả định: người 50 tuổi, chi tiêu mục tiêu khi về hưu 12 triệu một tháng, lương hưu dự kiến 5 triệu, khoản hụt 7 triệu một tháng tức 84 triệu một năm. Dự định nghỉ ở 60, lên kế hoạch tới 85 tuổi. Đang có sẵn 300 triệu tích luỹ. Quỹ cần tính bằng phép nhân thẳng (thận trọng); giai đoạn góp dùng lãi thực giả định 2% một năm.

Kịch bảnQuỹ cần (giá hôm nay)Số năm gópGóp mỗi tháng khoảng
Gốc: nghỉ 60, chi 12 triệu, lương hưu 5 triệu2,1 tỷ1013,1 triệu
Thêm lương hưu: tăng lên 6 triệu nhờ thêm năm đóng1,8 tỷ1010,8 triệu
Hạ chi tiêu mục tiêu xuống 10 triệu1,5 tỷ108,5 triệu
Làm thêm ba năm, nghỉ ở 631,85 tỷ138,2 triệu
Kết hợp cả ba: nghỉ 63, chi 10 triệu, lương hưu 6 triệukhoảng 1,06 tỷ133,7 triệu

Cách tính mỗi dòng: lấy quỹ cần trừ đi phần 300 triệu sẵn có đã lớn lên sau số năm góp, rồi chia cho hệ số góp đều (kết quả hàm FV với khoản góp 1 triệu). Bạn có thể tự gõ lại bằng hàm PMT trong bảng tính để kiểm.

Điều bảng cho thấy: không đòn bẩy nào đứng một mình làm được nhiều, nhưng kết hợp lại thì khoản góp giảm từ hơn 13 triệu xuống chưa tới 4 triệu một tháng. Làm thêm ba năm có tác dụng kép, vừa thêm ba năm góp vừa bớt ba năm phải sống bằng quỹ. Hạ chi tiêu mục tiêu cũng có tác dụng kép, vì chi tiêu thấp hơn từ bây giờ để lại nhiều tiền góp hơn. Lương hưu thêm có giá trị như một quỹ không bao giờ cạn. Các con số chỉ để minh hoạ, mức lương hưu thật phụ thuộc quá trình đóng và quy định tại thời điểm nghỉ.

Trả hết nợ trước ngày nghỉ

Khoản nợ còn kéo dài sau ngày nghỉ là cách nhanh nhất làm hỏng một kế hoạch hưu trí. Lý do đơn giản: mỗi đồng trả nợ sau khi nghỉ phải lấy từ quỹ hoặc lương hưu, tức là khoản hụt mỗi tháng tăng thêm đúng bằng tiền trả nợ. Một khoản trả góp 4 triệu một tháng kéo dài thêm năm năm sau khi nghỉ là 240 triệu đồng phải có thêm trong quỹ.

Ở tuổi 50, phép so nên làm là: khoản tiền dư mỗi tháng nên trả nợ sớm hay góp vào quỹ? Khi lãi của khoản nợ cao hơn mức sinh lời bạn có thể kỳ vọng một cách thận trọng từ khoản tích luỹ, trả nợ sớm thường có lợi hơn về con số, và nó còn đem lại sự nhẹ nhõm mà bảng tính không đo được. Bài về lãi kép chạy ngược ở khoản nợ trên trang này có phép tính chi tiết. Đây là phép so con số cho tình huống của bạn, không phải lời khuyên chung; với khoản vay có điều khoản phạt trả trước, đọc kỹ hợp đồng và hỏi bên cho vay về chi phí thật trước khi quyết.

Ngoài nợ tiền, còn có nợ trách nhiệm: đã đứng tên hay bảo lãnh cho khoản vay của người khác. Ở tuổi này, nên rút dần khỏi những cam kết như vậy và không nhận thêm. Một khoản bảo lãnh vỡ có thể lấy đi cả quỹ hưu trí mà bạn mất mười năm mới gom được.

Mục tiêu đặt ra cho chặng mười năm: đến năm nghỉ, nhà không còn khoản trả góp nào, kể cả trả góp xe, điện thoại hay đồ gia dụng.

Giữ và bổ sung năm đóng bảo hiểm xã hội

Với người 50 tuổi, lương hưu là đòn bẩy có giá trị lâu dài nhất vì nó trả đều tới cuối đời và có cơ chế điều chỉnh theo từng thời kỳ. Việc cần làm ngay là biết chính xác mình đang ở đâu: đã đóng bao nhiêu năm, cần bao nhiêu năm để đủ điều kiện hưởng lương hưu theo quy định hiện hành, và tới tuổi nghỉ thì thiếu hay đủ. Quy định về số năm đóng tối thiểu, tuổi nghỉ và cách tính mức hưởng đã thay đổi qua các lần sửa luật, nên đừng dựa vào thông tin cũ hay lời kể; hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú.

Nếu đang làm công ăn lương, giữ quá trình đóng liên tục, tránh những quãng nghỉ việc không đóng. Nếu đã nghỉ làm công hoặc làm tự do, tìm hiểu bảo hiểm xã hội tự nguyện để nối tiếp quá trình đã có. Bài về bảo hiểm xã hội tự nguyện trên trang này giải thích nguyên lý đóng và hưởng; điều kiện cụ thể, mức đóng tối thiểu và các chính sách hỗ trợ cần tra văn bản hiện hành.

Điều nên tránh nhất ở tuổi 50 là rút bảo hiểm xã hội một lần vì cần tiền trước mắt. Những năm đã đóng là phần khó lấy lại nhất trong kế hoạch: không còn đủ thời gian để đóng lại từ đầu, và số tiền nhận một lần thường nhỏ hơn nhiều so với tổng lương hưu sẽ nhận trong hai ba chục năm. Bài về rút bảo hiểm xã hội một lần có cách tính khoản mất đi.

Trong bảng ví dụ, lương hưu tăng thêm 1 triệu một tháng làm quỹ cần giảm 300 triệu đồng. Đó là giá trị của vài năm đóng thêm.

Những cái bẫy hay gặp ở tuổi trung niên

Người bắt đầu muộn thường sốt ruột, và sự sốt ruột làm họ dễ mắc những lỗi mà người trẻ ít mắc. Đọc kỹ danh sách dưới đây trước khi quyết định bất cứ khoản nào lớn:

  • Đuổi theo lời mời lãi cao để bù thời gian. Những lời mời cam kết lãi vài phần trăm mỗi tháng nhắm đúng vào người trung niên có tiền tích luỹ và sợ không kịp. Như phép tính ở đầu bài, lãi không phải đòn bẩy chính ở khoảng mười năm, còn rủi ro mất gốc thì lấy đi cả quỹ. Danh mục về đọc con số trong lời mời tích luỹ trên trang này có phép tính vì sao lãi cao cố định khó có thật; nghi ngờ thì hỏi ngân hàng của bạn hoặc công an nơi cư trú.
  • Dồn hết cho con mua nhà, cưới hỏi. Giúp con là điều tự nhiên, nhưng quỹ hưu trí của cha mẹ không có ai cho vay lại. Thứ tự bền vững là giữ phần nền cho tuổi già trước, giúp con bằng phần dư.
  • Đặt mục tiêu theo mức sống lúc thu nhập cao nhất. Tuổi 50 thường là đỉnh thu nhập; lấy chi tiêu lúc này làm mục tiêu hưu trí có thể khiến con số quá xa. Xem lại từng khoản xem khi nghỉ còn cần không.
  • Đặt toàn bộ hy vọng vào một tài sản sẽ bán. Kế hoạch dựa vào việc bán miếng đất hay căn nhà thứ hai ở đúng năm nghỉ dễ hỏng vì giá, vì người mua, vì tranh chấp. Để khoản đó ngoài phép tính chính, coi là phần thêm nếu có.
  • Bỏ cuộc vì con số lớn. Khoản góp 13 triệu một tháng nghe không thể. Nhưng như bảng ở trên, kết hợp các đòn bẩy có thể đưa về mức làm được. Góp được một phần vẫn hơn không góp.

Một nguyên tắc chung: với số tiền tích luỹ của tuổi 50, an toàn và khả năng rút được khi cần quan trọng hơn mức sinh lời. Mất một phần quỹ ở tuổi này không còn đủ thời gian để gom lại.

Chia mười năm thành ba chặng

Một kế hoạch mười năm dễ trôi nếu chỉ có một con số cuối. Chia thành ba chặng, mỗi chặng một trọng tâm, sẽ dễ theo dõi và dễ điều chỉnh hơn.

ChặngTuổi (ví dụ)Trọng tâmDấu hiệu đi đúng
Dọn nền50 – 53Kiểm kê, trả bớt nợ, giữ quá trình đóng bảo hiểm xã hội, bắt đầu góp đều dù ítCó bảng kiểm kê, khoản góp tự động mỗi tháng, nợ giảm theo lộ trình
Tăng tốc54 – 57Nợ đã xong hoặc gần xong, chuyển tiền trả nợ sang góp; con tự lập thì tăng gópKhoản góp tăng rõ, số dư bám lộ trình
Chuẩn bị chuyển giao58 – 60Chốt ngày nghỉ, tính lại mục tiêu, tách ngăn chi tiêu hai năm đầu, làm thủ tục lương hưuBiết rõ lương hưu dự kiến, có kế hoạch rút năm đầu

Mốc tuổi chỉ là ví dụ; nếu chọn làm thêm vài năm thì kéo dài chặng tăng tốc. Ở cuối mỗi chặng, ngồi tính lại như buổi kiểm kê đầu tiên: số dư, nợ, quá trình đóng, chi tiêu thực tế. Nếu chậm hơn lộ trình, quay lại bảng bốn đòn bẩy và chọn đòn bẩy nào còn dùng được, thay vì chỉ cố góp nhiều hơn.

Chặng cuối cũng là lúc đọc bài về cách rút tiền tích luỹ khi về hưu trên trang này, để năm đầu sau khi nghỉ không tiêu quá tay vì cảm giác vừa nhận được một khoản lớn.

Câu hỏi thường gặp

50 tuổi mới bắt đầu tích luỹ hưu trí có muộn không?

Muộn so với người bắt đầu sớm, nhưng vẫn kịp làm khác đi. Mười năm góp đều tạo được quỹ đáng kể, và còn các đòn bẩy khác như làm thêm vài năm, hạ chi tiêu mục tiêu, giữ năm đóng bảo hiểm xã hội.

Ở tuổi 50 nên ưu tiên trả nợ hay tích luỹ?

So lãi của khoản nợ với mức sinh lời thận trọng của khoản tích luỹ. Lãi nợ cao hơn thì trả nợ sớm thường lợi hơn về con số. Mục tiêu nên đặt là hết nợ trước ngày nghỉ.

Đã rút bảo hiểm xã hội một lần trước đây thì còn làm gì được?

Quá trình đã rút không còn được tính, nhưng bạn vẫn có thể tham gia lại và tích thêm năm đóng mới. Hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú xem với số năm còn lại có đủ điều kiện hưởng lương hưu theo quy định hiện hành không.

Có nên tìm kênh lãi cao để bù thời gian đã mất không?

Ở khoảng mười năm, phần lớn quỹ đến từ khoản góp chứ không phải lãi, nên chênh vài phần trăm lãi ít tác dụng hơn góp thêm. Lời mời cam kết lãi cao cố định là dấu hiệu cần cảnh giác.

Làm thêm vài năm sau tuổi nghỉ có lợi thế nào?

Lợi kép: thêm năm góp vào quỹ, bớt năm phải sống bằng quỹ, và có thể thêm năm đóng bảo hiểm xã hội. Ví dụ giả định trong bài, làm thêm ba năm giảm khoản góp tháng từ khoảng 13 triệu xuống khoảng 8 triệu.

Mỗi năm nên kiểm lại kế hoạch hưu trí những gì?

Số dư các khoản tích luỹ, số nợ còn lại, quá trình đóng bảo hiểm xã hội, chi tiêu thực tế của nhà, và so với lộ trình của chặng đang đi. Chậm thì chọn đòn bẩy còn dùng được để điều chỉnh.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138