TichSan.comTích Sản
Đặt mục tiêu tiết kiệm bằng con số

Đạt mục tiêu tiết kiệm sớm hơn dự tính: dùng khoản dư thế nào cho hợp

Về đích sớm thì kiểm lại đích, giữ tiền tới ngày dùng, chuyển ngay khoản góp hằng tháng sang mục tiêu kế tiếp và chia phần vượt theo thứ tự đã định trước.

Vietnamese couple in their forties walking slowly along a quiet riverside path in Quang Ngai at golden hour, seen from behind, woman holding a small cloth pouch, relaxed shoulders

Khi đạt mục tiêu tiết kiệm sớm hơn dự tính, việc nên làm theo thứ tự là: kiểm lại xem đích còn đúng không, giữ khoản tiền đó tới đúng ngày cần dùng, chuyển ngay khoản góp hằng tháng vừa được giải phóng sang mục tiêu kế tiếp, rồi mới chia phần vượt theo một thứ tự đã định trước. Về đích sớm là tin vui, nhưng cũng là lúc tiền dễ trôi mất nhất, vì cảm giác đã xong khiến người ta nới tay.

Bài đi qua lý do về đích sớm, cách kiểm lại đích, ví dụ giả định một quỹ xe xong trước bốn tháng, thứ tự dùng khoản dư, phần thưởng cho mình và cách rút kinh nghiệm cho mục tiêu sau. Mọi con số là giả định để minh hoạ phép tính, không gợi ý nơi gửi tiền hay kênh nào.

Về đích sớm vì đâu: phân biệt may mắn và nhịp góp

Có khoản thu bất ngờ. Tiền thưởng cuối năm cao hơn dự kiến, một khoản được trả lại, tiền bán món đồ cũ. Đây là may mắn một lần, không lặp lại. Mục tiêu sau không nên lập dựa trên giả định rằng lần nào cũng có khoản như vậy.

Góp nhiều hơn kế hoạch đều đặn. Thu nhập tăng, chi tiêu giảm, hay chỉ đơn giản là kế hoạch ban đầu đặt khoản góp thấp hơn sức thật. Đây là tín hiệu quan trọng: khả năng góp thật của nhà bạn cao hơn bạn nghĩ, và các mục tiêu sau có thể đặt sát sức hơn.

Đích đặt quá rộng tay. Lúc đầu ước chi phí cao hơn thực tế để cho chắc, giờ nhìn lại thấy việc cần làm tốn ít hơn. Không có gì sai, nhưng phần dư lúc này không phải tiền thừa ngẫu nhiên, mà là phần đệm bạn đã chủ ý để dành.

Lãi thực nhận cao hơn giả định. Nếu bạn dùng mức lãi giả định thận trọng, phần chênh có thể đẩy số dư lên sớm vài tháng. Đây là kết quả tốt của việc giả định thận trọng, không phải lý do để lần sau giả định cao hơn.

Ghi lại lý do. Ghi một dòng vào bảng theo dõi: về đích sớm bao nhiêu tháng, vì lý do nào trong bốn lý do trên. Dòng ghi này dùng cho phần cuối bài, khi đặt mục tiêu kế tiếp.

Kiểm lại đích trước khi coi là xong

Số tiền đích được đặt từ lúc bắt đầu, có khi từ một hai năm trước. Trước khi tuyên bố đã xong, hãy làm lại phép ước chi phí với thông tin hôm nay. Giá món đồ cần mua có thể đã đổi, kích cỡ của việc cần làm có thể đã khác, ví dụ sửa một phòng giờ thành sửa cả tầng.

Đừng quên các khoản đi kèm thường bị bỏ sót lúc đặt đích. Mua xe có phí đăng ký, bảo hiểm, phụ kiện; sửa nhà có khoản phát sinh khi đục ra mới thấy hỏng; một chuyến về quê có tiền quà, tiền mừng, tiền đi lại trong những ngày ở quê. Liệt kê từng khoản bằng con số ước, cộng lại so với số dư.

Nếu đích mới vẫn thấp hơn số dư, bạn thật sự đã về đích. Nếu đích mới cao hơn, phần chênh chính là quãng đường còn lại, và tiếp tục góp với khoản cũ là cách đơn giản nhất. Nhiều trường hợp về đích sớm hoá ra chỉ là đích cũ đã thấp đi so với thực tế.

Một khoản đệm 5–10% trên số tiền đích cho phát sinh là thói quen tốt, nhất là với việc lớn như sửa nhà, đám cưới. Nếu khoản đệm chưa có trong đích ban đầu, phần dư khi về sớm là nguồn tự nhiên để lấp nó trước khi dùng vào việc khác.

Giữ tiền tới ngày dùng: đừng tiêu sớm chỉ vì đã đủ

Về đích sớm nghĩa là có tiền trong tay trước ngày cần. Cám dỗ lớn nhất là dùng ngay, hoặc tệ hơn, mượn tạm quỹ đã đủ cho một việc khác vì nghĩ rằng còn mấy tháng mới cần, kịp bù lại. Đa số khoản mượn tạm kiểu này không được bù đủ trước ngày cần dùng.

Nếu việc cần tiền có ngày cố định, như đóng học, ngày cưới, ngày về quê ăn Tết, hãy giữ nguyên khoản tiền ở chỗ an toàn và rút được đúng ngày, cho tới ngày đó. Tiêu chí lúc này là an toàn và sẵn sàng, không phải lãi cao. Với khoảng thời gian vài tháng, chênh lệch lãi giữa các lựa chọn an toàn gần như không đáng kể so với rủi ro không rút được đúng lúc.

Nếu việc cần tiền có ngày linh hoạt, như đổi xe khi xe cũ còn chạy được, thì về đích sớm cho bạn quyền chọn: làm ngay hay chờ thời điểm thuận lợi hơn. Quyền chọn này có giá trị, nhưng phải đặt thời hạn chờ rõ ràng, nếu không quỹ đã đủ sẽ nằm đó rồi bị kéo dần vào chi tiêu hằng ngày.

Đánh dấu trong bảng theo dõi rằng quỹ đã đủ và đang chờ ngày dùng, kèm ngày dùng dự kiến. Từ tháng này, quỹ không nhận thêm khoản góp nào nữa, và không ai được mượn từ quỹ nếu chưa ghi lịch trả lại có ngày rõ ràng trước ngày dùng.

Ví dụ: quỹ xe về đích sớm bốn tháng

Giả định: quỹ đổi xe đích 120 triệu đồng, hạn 24 tháng, góp 5 triệu mỗi tháng, không tính lãi cho dễ theo dõi. Nhờ tiền thưởng cuối năm cao hơn dự kiến, đến tháng thứ 20 số dư đã đủ 120 triệu. Bảng so hai cách xử lý bốn tháng còn lại.

ViệcCách dễ trôi tiềnCách có kế hoạch
Khoản góp 5 triệu/thángKhông góp nữa, 5 triệu hoà vào chi tiêuChuyển ngay sang mục tiêu kế tiếp từ tháng 21
Bốn tháng còn lạiKhoảng 20 triệu tiêu tán, không ai nhớ vào đâuKhoảng 20 triệu vào quỹ kế tiếp hoặc quỹ dự phòng
Số dư 120 triệuCó lúc bị mượn tạm cho việc khácGiữ nguyên ở chỗ an toàn, rút đúng ngày mua xe
Phí, bảo hiểm đi kèmBất ngờ phải tìm thêm tiền lúc muaĐã kiểm lại đích, lấy một phần khoản dư để lấp
Sau năm nămKhông có gì thêmNếu 5 triệu đó góp tiếp 60 tháng với lãi giả định 5%/năm: khoảng 340 triệu

Khác biệt lớn nhất không nằm ở 120 triệu đã có, mà ở dòng góp 5 triệu mỗi tháng được giải phóng. Nhà đã quen sống không có 5 triệu đó suốt hai mươi tháng. Nếu chuyển ngay sang mục tiêu khác, không ai cảm thấy thiếu; nếu để nó trôi vào chi tiêu chỉ một hai tháng, mức sống tự nâng lên và rất khó lấy lại.

Dòng cuối của bảng là phép tính FV quen thuộc: 5 triệu mỗi tháng, 60 tháng, lãi giả định 5% một năm nhập hằng tháng, ra khoảng 340 triệu. Đó là giá trị thật của quyết định chuyển khoản góp ngay tháng sau, chứ không phải bốn tháng góp lẻ.

Thứ tự dùng phần vượt và khoản góp được giải phóng

Thứ nhất, lấp khoản đệm của chính mục tiêu vừa xong. Nếu khi kiểm lại đích thấy thiếu phí đi kèm hay khoản phát sinh, phần dư đi vào đây trước. Mục tiêu chỉ thật sự xong khi việc cần làm đã làm xong mà không phải tìm thêm tiền.

Thứ hai, quỹ dự phòng nếu chưa đủ. Quỹ dự phòng là lớp bảo vệ cho mọi mục tiêu khác. Nếu nó chưa đủ mức nhà bạn đã đặt, phần dư và một phần khoản góp được giải phóng nên vào đây, vì một việc bất ngờ không có quỹ đỡ sẽ kéo lùi mọi mục tiêu cùng lúc.

Thứ ba, mục tiêu đang chậm tiến độ. Nhìn trang tổng của bảng theo dõi: mục tiêu nào đang dưới kế hoạch nhiều nhất và có hạn cứng thì nhận phần tiếp theo. Bù một mục tiêu chậm thường đáng giá hơn đẩy nhanh một mục tiêu đang đúng nhịp.

Thứ tư, mục tiêu dài hạn. Quỹ học của con, quỹ tuổi già là những mục tiêu mà mỗi đồng góp sớm có nhiều năm để lớn lên. Khoản góp được giải phóng chuyển sang đây sẽ làm việc lâu nhất.

Thứ năm, mục tiêu mới. Chỉ khi các tầng trên đã ổn mới mở mục tiêu mới. Mục tiêu mới nên được lập đủ ba con số như mọi mục tiêu khác, không chỉ là chỗ chứa tiền dư.

Ghi thứ tự này từ trước. Thứ tự tốt nhất là thứ tự đã viết ra lúc bình tĩnh, trước khi có tiền dư. Lúc cầm khoản dư trong tay, đầu óc dễ nghiêng về việc vui trước mắt hơn.

Phần thưởng cho mình: nhỏ, có giới hạn, định trước

Giữ nhịp góp nhiều tháng liền là việc không dễ, và về đích sớm xứng đáng được ghi nhận. Một phần thưởng nhỏ giúp gắn cảm giác dễ chịu với việc tiết kiệm, làm mục tiêu sau dễ bắt đầu hơn. Vấn đề không phải có thưởng hay không, mà là thưởng bao nhiêu và quyết định khi nào.

Cách làm gọn là định trước một tỷ lệ của phần vượt, ví dụ 10%, dành cho một việc vui cả nhà cùng hưởng: một bữa ăn ngoài, một chuyến đi ngắn trong ngày, một món đồ nhỏ đã muốn từ lâu. Với phần vượt 20 triệu trong ví dụ trên, 10% là khoảng 2 triệu đồng, đủ để vui mà không làm ảnh hưởng tới các tầng ưu tiên.

Phần thưởng nên lấy từ phần vượt, không lấy từ số tiền đích và không lấy từ khoản góp hằng tháng về sau. Thưởng bằng cách dừng góp một hai tháng là cách nguy hiểm nhất, vì nó làm đứt đúng cái thói quen đã giúp bạn về đích sớm.

Nếu nhà có con, cho con cùng biết mục tiêu đã về đích sớm và cùng chọn phần thưởng. Trẻ thấy được việc góp đều tạo ra kết quả thật, và hiểu rằng phần thưởng đến sau nỗ lực, có giới hạn, không phải toàn bộ số tiền để dành.

Rút kinh nghiệm cho mục tiêu sau

Về đích sớm là lúc có nhiều thông tin nhất về cách nhà mình tích luỹ. Dành nửa giờ ghi lại trước khi đặt mục tiêu kế tiếp:

  1. Ghi số tháng về sớm và lý do chính: thu bất ngờ, góp nhiều hơn, đích rộng tay hay lãi cao hơn giả định.
  2. Nếu lý do là góp nhiều hơn đều đặn, nâng khoản góp chuẩn của mục tiêu sau lên gần mức thật đã góp.
  3. Nếu lý do là khoản thu bất ngờ, giữ nguyên khoản góp chuẩn, không lập kế hoạch dựa trên may mắn.
  4. So khoản ước chi phí ban đầu với chi phí thật khi dùng tiền, rút ra tỷ lệ đệm phù hợp cho loại việc đó.
  5. Đặt ngay mục tiêu kế tiếp đủ ba con số: số tiền, thời hạn, khoản góp, và bắt đầu góp từ tháng tới.
  6. Cập nhật trang tổng: đánh dấu mục tiêu cũ đã xong, thêm dòng mục tiêu mới, kiểm tổng khoản góp vẫn vừa sức.

Mỗi mục tiêu xong là một lần hiệu chỉnh. Sau ba bốn mục tiêu, bạn sẽ ước chi phí sát hơn, chọn thời hạn thực tế hơn và biết rõ khả năng góp thật của nhà mình. Đó là thứ mà không phép tính nào cho trước được, chỉ có những lần về đích, sớm hay muộn, mới dạy được.

Câu hỏi thường gặp

Đạt mục tiêu tiết kiệm sớm thì có nên dùng tiền ngay không?

Nếu việc cần tiền có ngày cố định, nên giữ khoản tiền ở chỗ an toàn và rút được đúng lúc cho tới ngày đó, không mượn tạm cho việc khác. Nếu ngày linh hoạt, có thể làm sớm nhưng nên kiểm lại chi phí thật trước.

Khoản góp hằng tháng sau khi về đích nên chuyển đi đâu?

Chuyển ngay sang mục tiêu kế tiếp từ tháng sau, theo thứ tự đã định: khoản đệm của mục tiêu vừa xong, quỹ dự phòng nếu chưa đủ, mục tiêu đang chậm, rồi mục tiêu dài hạn. Để nó trôi vào chi tiêu một hai tháng là rất khó lấy lại.

Có nên thưởng cho mình khi tiết kiệm xong sớm?

Có thể, nếu phần thưởng nhỏ và định trước, ví dụ một tỷ lệ của phần vượt như 10%. Không nên thưởng bằng cách dừng góp vài tháng, vì như vậy làm đứt chính thói quen đã giúp về đích sớm.

Về đích sớm có phải do đặt mục tiêu quá thấp không?

Không hẳn. Có bốn lý do thường gặp: khoản thu bất ngờ, góp nhiều hơn kế hoạch, đích ước rộng tay, hoặc lãi thực nhận cao hơn giả định. Ghi lại lý do để mục tiêu sau đặt sát hơn, nhưng không lập kế hoạch dựa trên may mắn.

Nên kiểm lại những gì trước khi coi mục tiêu đã xong?

Ước lại chi phí với thông tin hôm nay, cộng các khoản đi kèm hay bị quên như phí, bảo hiểm, phát sinh, và thêm khoản đệm khoảng 5 đến 10 phần trăm cho việc lớn. Nếu số dư vẫn đủ, mục tiêu mới thật sự xong.

Số tiền dư nhỏ có đáng để lập mục tiêu mới không?

Đáng, vì giá trị lớn nằm ở dòng góp hằng tháng được giải phóng chứ không chỉ ở phần dư. Ví dụ 5 triệu mỗi tháng góp tiếp năm năm với lãi giả định 5% một năm thành khoảng 340 triệu. Phần dư nhỏ chỉ là điểm khởi đầu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138