TichSan.comTích Sản
Đọc đúng con số khi được mời tích luỹ

Cam kết lãi cố định rất cao mỗi tháng: phép tính cho thấy vì sao khó có thật

Ba phần trăm mỗi tháng ghép lại gần 43% một năm, mười năm gấp hơn 34 lần. Đi từng phép tính để thấy vì sao lời hứa lãi cao cố định hằng tháng gần như không thể giữ.

Close view of an elderly Vietnamese woman holding a small stack of banknotes tightly in both hands over a wooden table, shallow focus, cool overcast light from an open doorway

Một lời hứa trả lãi cố định rất cao mỗi tháng, kiểu 3 đến 5% một tháng không phụ thuộc kết quả kinh doanh, gần như không thể giữ lâu vì lãi kép làm số tiền phải trả tăng nhanh hơn bất kỳ hoạt động sinh lời bình thường nào. Ví dụ giả định 3% một tháng: một năm là khoảng 42,6%, hai năm khoảng gấp đôi, mười năm gấp hơn 34 lần số gốc.

Bài này không cần biết bên mời là ai. Chỉ dùng phép tính để trả lời ba câu: con số đó lớn đến mức nào khi nhìn theo năm, ai sẽ phải trả số tiền ấy, và vì sao những người nhận lãi đều đặn mấy tháng đầu không chứng minh được gì. Mọi con số là giả định, không nhắm vào tổ chức hay cá nhân cụ thể nào.

Ba phần trăm một tháng thật ra là bao nhiêu

Đặt con số theo tháng sang góc nhìn nhiều năm. Ví dụ giả định 100 triệu đồng, lãi 3% một tháng, lãi được nhập gốc mỗi tháng.

Thời gianHệ số 1,03 mũ số thángSố tiền phải cóÝ nghĩa
1 nămkhoảng 1,43khoảng 142,6 triệutương đương 42,6% một năm
2 nămkhoảng 2,03khoảng 203,3 triệugấp đôi sau chưa tới hai năm
5 nămkhoảng 5,89khoảng 589,2 triệugần gấp sáu
10 nămkhoảng 34,71khoảng 3,47 tỷgấp hơn 34 lần

Với mức 5% một tháng, một năm đã là khoảng 79,6%, và sau hai năm số tiền gấp khoảng 3,2 lần. Với 10% một tháng, một năm là hơn gấp ba. Những con số này nằm trong những lời mời có thật ngoài đời, chỉ được ghi theo tháng cho nghe nhỏ.

Nếu một khoản tiền có thể tăng chắc chắn như hàng cuối của bảng, thì chỉ cần vài trăm triệu ban đầu và mười năm kiên nhẫn là ai cũng thành người giàu có. Thực tế không như vậy, và lý do nằm ở phần tiếp theo.

Ai sẽ trả số tiền đó

Lãi không tự sinh ra. Mỗi đồng lãi trả cho người gửi phải đến từ một nguồn: lợi nhuận của một hoạt động kinh doanh có thật, hoặc tiền của chính những người gửi khác. Câu hỏi đầu tiên với bất kỳ lời hứa lãi cao nào là: hoạt động nào sinh ra đủ tiền để trả mức đó, đều đặn mỗi tháng, sau khi đã trừ mọi chi phí vận hành và phần lời của chính bên nhận tiền.

Một doanh nghiệp làm ăn tốt có thể có tháng lời nhiều, tháng lời ít, tháng lỗ. Rất hiếm hoạt động hợp pháp nào cho kết quả đều tăm tắp ở mức vài phần trăm mỗi tháng trong nhiều năm, vì cạnh tranh, chi phí và biến động thị trường luôn kéo kết quả lên xuống. Lời hứa "cố định, không phụ thuộc thị trường" vì vậy là chi tiết đáng ngờ nhất, hơn cả độ lớn của con số.

Còn một lý lẽ đơn giản nữa. Nếu một bên thật sự có cách sinh lời ổn định cao như vậy, họ có thể huy động vốn ở những nơi chuyên cho vay với chi phí thấp hơn nhiều, thay vì đi gom từng khoản vài chục triệu của người lạ và hứa trả lãi gấp nhiều lần mặt bằng. Việc phải đi mời từng người với mức lãi cao bất thường tự nó cho thấy họ không có con đường nào rẻ hơn, và thường là vì con đường đó đòi hỏi minh bạch mà họ không có.

Lấy tiền người sau trả người trước: tính sức chịu đựng

Giả sử không có hoạt động nào sinh lời, bên nhận tiền chỉ dùng tiền gốc để trả lãi. Ví dụ giả định: gom được 10 tỷ đồng, hứa trả 3% mỗi tháng, trả tiền mặt hằng tháng chứ không nhập gốc.

Tình huốngTiền lãi phải trả mỗi thángKết quả
Không có thêm người gửi mới300 triệuTiền gốc cạn sau khoảng 33 tháng
Người cũ để lãi nhập gốctăng dần theo thángSố nợ với người gửi tăng khoảng 42,6% mỗi năm
Muốn giữ nguyên quy mô300 triệu tiền mới mỗi thángPhải có người gửi mới đều đặn mãi mãi
Muốn trả nổi cho người để lãi nhập gốctiền mới tăng ít nhất 3% mỗi thángSau mười năm cần dòng tiền mới gấp khoảng 34 lần lúc đầu

Mô hình này không sập ngay. Nó có thể chạy trơn tru nhiều tháng, thậm chí vài năm, miễn là tiền mới vào nhanh hơn tiền phải trả ra. Nó sập khi dòng người mới chậm lại, điều chắc chắn xảy ra vì số người có tiền và sẵn lòng tham gia là hữu hạn. Người vào sau cùng thường mất nhiều nhất.

Vì sao nhận lãi đều mấy tháng đầu không chứng minh được gì

Lý lẽ thuyết phục nhất của những lời mời này thường không nằm ở giấy tờ mà ở người thật: một người quen kể đã nhận lãi đều sáu tháng, có tin nhắn chuyển khoản hẳn hoi. Đó là sự thật, và chính sự thật đó là một phần của cơ chế. Trả lãi đúng hạn cho người vào trước là cách rẻ nhất để có thêm người vào sau.

Quay lại bảng trên: với 10 tỷ gom được, việc trả 300 triệu mỗi tháng trong năm đầu chỉ tốn khoảng 3,6 tỷ. Bên nhận tiền hoàn toàn có thể trả đều trong một hai năm mà không cần sinh ra đồng lời nào, chỉ cần dùng tiền gốc và tiền của người mới. Vì vậy, "đã nhận đủ lãi một năm" không phải bằng chứng hoạt động có thật.

Còn một phép tính khiến nhiều người mắc kẹt. Người đã nhận lãi mấy tháng thường thấy mình "đã lấy lại được một phần gốc" và yên tâm gửi thêm. Nhưng khi mô hình sập, phần gốc còn lại cùng khoản gửi thêm đều có thể mất. Ví dụ giả định gửi 100 triệu, nhận 3 triệu mỗi tháng trong 10 tháng là 30 triệu, rồi gửi thêm 100 triệu vì tin tưởng: nếu dừng ở đây, tính cả phần lãi đã nhận thì người đó vẫn còn 170 triệu chưa thu về, nhiều hơn mức rủi ro lúc đầu.

Những chi tiết đi kèm lời hứa lãi cao cố định

Phép tính cho biết con số không bình thường. Những dấu hiệu sau thường đi cùng và giúp nhận ra sớm hơn. Có một dấu hiệu chưa chắc là lừa đảo, nhưng có vài dấu hiệu cùng lúc thì nên dừng lại.

  • Lãi ghi theo tháng, theo tuần hoặc theo ngày thay vì theo năm.
  • Nhấn mạnh "cố định", "không rủi ro", "bảo đảm gốc" mà không có tổ chức được phép nào đứng ra bảo đảm bằng hợp đồng rõ ràng.
  • Hoạt động sinh lời được mô tả mơ hồ: "đầu tư dự án", "giao dịch quốc tế", "khai thác", không có báo cáo kiểm tra được.
  • Có thưởng hoặc hoa hồng khi giới thiệu thêm người, nhất là hoa hồng nhiều tầng.
  • Thúc ép quyết định nhanh: "suất có hạn", "chỉ nhận đến cuối tuần".
  • Tiền chuyển vào tài khoản cá nhân thay vì tài khoản của một tổ chức có tên rõ ràng.
  • Giấy tờ là "hợp đồng hợp tác", "giấy nhận tiền" viết tay hoặc chỉ có tin nhắn.

Nếu đã lỡ chuyển tiền và nghi ngờ, hãy dừng chuyển thêm, giữ lại toàn bộ tin nhắn, biên nhận, thông tin tài khoản đã chuyển, rồi liên hệ ngân hàng của mình và trình báo công an nơi cư trú. Cẩn trọng với bất kỳ ai tự xưng có thể "lấy lại tiền" với điều kiện chuyển trước một khoản phí.

Đặt con số cạnh mặt bằng chung để tự kiểm

Không cần biết chính xác mặt bằng lãi tiền gửi đang là bao nhiêu mới tự kiểm được. Chỉ cần nhớ một vài mốc thô: lãi tiền gửi thông thường trong nhiều năm qua dao động quanh vài phần trăm một năm, tức dưới 1% một tháng. Một lời mời cao gấp năm, gấp mười lần mặt bằng đó không phải "hơi cao", mà thuộc một loại khác hẳn.

Cách tự kiểm ba bước: đổi con số về một năm có ghép lãi, đặt cạnh mặt bằng lãi tiền gửi, rồi hỏi hoạt động nào sinh ra phần chênh. Nếu phần chênh gấp nhiều lần mà lời giải thích chỉ có những chữ chung chung, câu trả lời đã rõ.

Phép tính này nên được chia sẻ với người thân lớn tuổi trong nhà, vì lời mời lãi cao thường nhắm vào người có tiền tích luỹ lâu năm và tin người quen. Ngồi cùng nhau tính 1,03 mũ 120 trên máy tính bỏ túi, thấy con số hơn 34, nhiều khi thuyết phục hơn mọi lời can ngăn.

Thử áp con số vào một việc buôn bán quen thuộc

Con số phần trăm dễ trôi qua tai, nên hãy đặt nó vào một việc làm ăn ai cũng hình dung được. Giả định một tiệm tạp hoá nhỏ vay của người quen 200 triệu đồng để nhập hàng, hứa trả 3% mỗi tháng. Mỗi tháng tiệm phải dành ra 6 triệu đồng chỉ để trả lãi, trước khi chủ tiệm được đồng nào cho mình. Một năm là 72 triệu, tức hơn một phần ba số vốn vay, chưa kể tiền thuê mặt bằng, điện nước, hàng hư hỏng, tháng ế ẩm.

Người từng buôn bán sẽ thấy ngay đây là gánh nặng rất lớn. Muốn trả nổi, tiệm phải có lời ròng trên số vốn đó cao hơn 3% mỗi tháng, đều đặn, không tháng nào hụt. Những tiệm làm được như vậy có tồn tại, nhưng hiếm, và chính chủ tiệm cũng không dám hứa chắc với ai rằng tháng nào cũng như tháng nào.

Giờ hình dung một bên mời gom hàng trăm, hàng nghìn khoản như vậy, tổng lên tới hàng chục tỷ, và hứa cùng một mức cố định cho tất cả. Họ phải có một việc làm ăn lớn gấp hàng trăm lần cái tiệm kia, với tỷ lệ lời còn cao hơn, ổn định hơn, mà lại không ai kiểm tra được. Đặt cạnh nhau như thế, lời hứa tự lộ ra chỗ không khớp, không cần thêm lý lẽ nào.

Phép thử này dùng được với mọi lời mời: lấy mức lãi được hứa, nhân với số vốn của một việc làm ăn cụ thể mình biết, rồi hỏi người đã từng làm việc đó xem họ có gánh nổi không.

Câu hỏi thường gặp

Lãi 3% một tháng là bao nhiêu một năm?

Nếu nhân thẳng là 36% một năm. Nếu lãi được nhập gốc mỗi tháng thì khoảng 42,6% một năm, vì 1,03 mũ 12 xấp xỉ 1,426. Đây là mức cao gấp nhiều lần lãi tiền gửi thông thường.

Vì sao lời hứa lãi cao cố định mỗi tháng thường là lừa đảo?

Vì rất hiếm hoạt động hợp pháp nào sinh lời đều đặn ở mức đó trong nhiều năm, và lãi kép làm số tiền phải trả tăng rất nhanh. Khi không có lợi nhuận thật, tiền trả lãi thường lấy từ người gửi sau, mô hình sập khi dòng người mới chậm lại.

Người quen đã nhận lãi đều nhiều tháng thì có phải là thật không?

Không chứng minh được. Trả lãi đúng hạn cho người vào trước là cách để thu hút người vào sau, và có thể làm được trong một thời gian dài chỉ bằng tiền gốc của người khác. Việc nhận lãi đều không thay thế được giấy tờ và hoạt động kinh doanh kiểm tra được.

Đã lỡ chuyển tiền vào mô hình lãi cao thì nên làm gì?

Dừng chuyển thêm, giữ lại tin nhắn, biên nhận, thông tin tài khoản đã chuyển, rồi liên hệ ngân hàng của mình và trình báo công an nơi cư trú. Cảnh giác với người hứa lấy lại tiền nếu chuyển trước một khoản phí, đó thường là lần lừa thứ hai.

Làm sao giải thích cho cha mẹ lớn tuổi về rủi ro lãi cao?

Ngồi cùng nhau đổi con số về năm và tính trên máy tính bỏ túi, ví dụ 1,03 mũ 120 ra hơn 34 lần sau mười năm. Rồi hỏi cùng nhau hoạt động nào sinh ra được như vậy. Phép tính cụ thể thường dễ chấp nhận hơn lời can ngăn chung chung.

Lãi cao bao nhiêu thì nên nghi ngờ?

Không có ngưỡng cố định, nhưng khi một lời mời cao gấp nhiều lần lãi tiền gửi thông thường, lại cam kết cố định và không nói rõ hoạt động sinh lời, thì nên dừng lại kiểm tra kỹ. Con số càng cao, giấy tờ càng phải rõ ràng và thời gian suy nghĩ càng phải dài.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138