TichSan.comTích Sản
Tích luỹ việc học cho con

Ước tính học phí sau mười lăm năm: đưa mức tăng học phí vào phép tính

Học phí sau 15 năm bằng học phí hôm nay nhân 1 cộng mức tăng mũ 15. Cách chọn mức tăng giả định, tính từng năm học và tự kiểm bằng quy tắc 72.

Overhead view of a Vietnamese father at a kitchen table with a pocket calculator, a pencil and blank notebook pages, morning sunlight across green tablecloth

Muốn ước học phí sau mười lăm năm, lấy học phí theo giá hôm nay nhân với (1 + mức tăng mỗi năm) mũ 15. Ví dụ giả định: học phí hôm nay 30 triệu đồng một năm, tăng đều 6% mỗi năm, thì sau mười lăm năm là khoảng 30 × 2,40 = 72 triệu đồng một năm. Cùng số đó nếu tăng 4% chỉ còn khoảng 54 triệu, nếu tăng 8% lên khoảng 95 triệu.

Phép nhân thì đơn giản; khó là chọn mức tăng nào cho có lý, và nhớ rằng con học bốn năm chứ không phải một năm, nên học phí năm thứ tư còn cao hơn năm đầu. Các mục dưới đây đi qua từng chỗ đó, kèm cách bấm máy tính bỏ túi, cách gõ bảng tính và cách tự kiểm bằng nhẩm. Mọi học phí và mức tăng trong bài là giả định để minh hoạ.

Vì sao không thể dùng học phí hôm nay để lập kế hoạch

Nhiều gia đình lập quỹ học bằng cách lấy học phí đang công bố của một trường quen biết, nhân bốn năm, rồi chia đều cho số tháng còn lại. Cách làm này quên mất một điều: mười lăm năm nữa con mới vào đại học, và trong mười lăm năm đó học phí hầu như chắc chắn không đứng yên. Lấy giá hôm nay để tích luỹ cho một khoản chi trong tương lai xa giống như đặt đích cho một cuộc chạy trong khi vạch đích cứ lùi dần.

Ở Việt Nam, học phí đại học còn chịu thêm những thay đổi về cơ chế tự chủ của nhà trường và quy định trần học phí, nên mức tăng có giai đoạn chậm, có giai đoạn nhanh. Không ai đoán chính xác được. Cách làm của người lập kế hoạch là không đoán, mà chọn một mức tăng giả định có lý, tính ra con số, rồi xem lại mỗi năm khi có thông tin mới. Muốn biết quy định học phí hiện hành của một trường cụ thể, nên tra thông báo tuyển sinh chính thức của trường đó và văn bản hiện hành của cơ quan quản lý giáo dục.

Điểm mấu chốt: học phí hôm nay là điểm xuất phát, không phải đích. Đích là học phí ở đúng năm con nhập học và ba năm tiếp theo. Gia đình nào đã lập quỹ theo giá hôm nay cũng không cần làm lại từ đầu: giữ nguyên khoản đang góp, chỉ cần tính lại số tiền đích theo cách dưới đây rồi bù phần chênh vào những năm còn lại.

Công thức giá trị tương lai và bảng ba mức tăng

Công thức chỉ có một dòng: Học phí năm thứ n = Học phí hôm nay × (1 + g)^n, trong đó g là mức tăng giả định mỗi năm, n là số năm tính từ hôm nay. Bảng dưới đặt học phí hôm nay giả định 30 triệu đồng một năm, con nhập học sau 15 năm.

Mức tăng giả địnhNăm thứ nhất (n = 15)Năm thứ hai (n = 16)Năm thứ ba (n = 17)Năm thứ tư (n = 18)Cộng bốn năm
4% mỗi nămkhoảng 54,0 triệukhoảng 56,2 triệukhoảng 58,4 triệukhoảng 60,8 triệukhoảng 229 triệu
6% mỗi nămkhoảng 71,9 triệukhoảng 76,2 triệukhoảng 80,8 triệukhoảng 85,6 triệukhoảng 315 triệu
8% mỗi nămkhoảng 95,2 triệukhoảng 102,8 triệukhoảng 111,0 triệukhoảng 119,9 triệukhoảng 429 triệu

Cùng một học phí xuất phát 30 triệu đồng, tổng bốn năm có thể là 229 triệu hay 429 triệu tuỳ mức tăng giả định. Chênh lệch gần gấp đôi chỉ vì hai điểm phần trăm mỗi năm. Đó là sức mạnh của lãi kép chạy theo chiều ngược: lần này nó làm khoản chi phình ra.

Cũng thấy rõ học phí năm thứ tư cao hơn năm thứ nhất khoảng 13% ở mức tăng 4%, khoảng 19% ở mức 6%. Lấy học phí năm đầu nhân bốn sẽ ra con số thấp hơn thực tế.

Bấm máy tính bỏ túi và gõ bảng tính

Không cần máy tính tài chính chuyên dụng. Một máy tính bỏ túi có phím mũ hoặc một bảng tính là đủ.

  1. Máy tính có phím mũ: bấm 1,06, phím mũ (thường ký hiệu x^y hoặc ^), bấm 15, bấm bằng ra khoảng 2,3966. Nhân tiếp với 30 ra khoảng 71,9.
  2. Máy tính không có phím mũ: bấm 1,06, phím nhân, rồi phím bằng. Đa số máy tính bỏ túi nhớ phép nhân cuối: lần bấm bằng đầu tiên ra 1,1236, tức mũ 2; mỗi lần bấm thêm tăng một bậc mũ, nên cần 14 lần bấm bằng để ra mũ 15. Máy mỗi hãng một kiểu, nên thử trước với mũ 2 cho chắc, và gạch ra giấy mỗi lần bấm để khỏi đếm sai.
  3. Bảng tính, từng ô: ô A1 ghi 30, ô A2 gõ =A1*(1+6%), kéo xuống tới A19. Ô A16 là năm thứ 15, tức năm đầu đại học; A16 tới A19 là bốn năm học.
  4. Bảng tính, một hàm: =FV(6%; 15; 0; -30) trả về khoảng 71,9. Ba tham số đầu là mức tăng, số năm, khoản góp định kỳ (bằng 0 vì không góp), tham số thứ tư là giá trị hôm nay đặt dấu âm.
  5. Cộng bốn năm: =SUM(A16:A19) ra tổng học phí bốn năm theo giá tương lai.

Bảng tính từng ô có cái lợi là nhìn thấy học phí lớn dần qua từng năm, dễ giải thích cho người trong nhà hơn một con số trơ trọi từ hàm FV. Nhiều gia đình in bảng đó ra dán cạnh bảng theo dõi quỹ, mỗi năm đối chiếu.

Chọn mức tăng giả định: những câu tự hỏi

Học phí những năm gần đây của loại trường mình nhắm tăng nhanh hay chậm? Tra thông báo tuyển sinh các năm trước của vài trường cùng loại, tính mức tăng trung bình mỗi năm. Con số quá khứ không bảo đảm tương lai, nhưng là điểm tựa tốt hơn đoán mò.

Trường công lập hay tư thục? Hai loại có cơ chế định học phí khác nhau. Gia đình chưa biết con sẽ vào đâu thì nên tính theo phương án đắt hơn trong hai loại, phần dư về sau dễ xử lý hơn phần thiếu.

Mức tăng chọn có cao hơn lạm phát chung không? Chi phí giáo dục nhiều giai đoạn tăng nhanh hơn giá cả chung. Đặt mức tăng học phí bằng hoặc cao hơn mức lạm phát giả định mà gia đình dùng cho các mục tiêu khác là lựa chọn thận trọng.

Có nên tính ba kịch bản cùng lúc không? Nên. Tính ở mức thấp, vừa, cao như bảng trên, rồi lập kế hoạch góp theo mức vừa. Kịch bản cao cho biết khoảng hụt tệ nhất là bao nhiêu để gia đình biết mình cần dự phòng thêm cỡ nào.

Đã tính sinh hoạt phí riêng chưa? Sinh hoạt phí tăng theo giá cả chung, không nhất thiết theo học phí. Tách thành một dòng riêng với mức tăng riêng cho rõ, đừng gộp vào học phí rồi áp một mức tăng cho cả hai.

Tự kiểm bằng quy tắc 72

Có một cách nhẩm nhanh để biết con số ra từ máy tính có hợp lý không: quy tắc 72. Lấy 72 chia cho mức tăng phần trăm mỗi năm, kết quả là số năm để một khoản tăng gấp đôi. Ở mức tăng 6%, 72 chia 6 bằng 12, nghĩa là sau khoảng 12 năm học phí gấp đôi. Mười lăm năm thì hơn gấp đôi một chút, nên hệ số khoảng 2,4 là hợp lý. Nếu máy tính ra hệ số 1,9 hay 3,5 ở mức 6% trong 15 năm, chắc chắn đã gõ sai đâu đó.

Ở mức 4%, 72 chia 4 bằng 18 năm mới gấp đôi, nên sau 15 năm hệ số phải dưới 2, thực tế khoảng 1,8. Ở mức 8%, 72 chia 8 bằng 9 năm gấp đôi, 18 năm gấp bốn, nên 15 năm khoảng gấp ba, thực tế khoảng 3,17. Quy tắc này chỉ là ước lượng, đúng nhất trong khoảng từ 4% tới 12%, nhưng đủ để bắt những lỗi gõ thông thường như quên đổi phần trăm, gõ 1,6 thay vì 1,06, hay nhầm số năm.

Một lỗi khác hay gặp: cộng dồn mức tăng thay vì nhân. Tăng 6% mỗi năm trong 15 năm không phải là tăng 90%, mà là tăng khoảng 140%, vì mỗi năm tăng trên nền đã tăng của năm trước. Cộng dồn sẽ làm số tiền đích thấp đi khoảng một phần năm.

Từ học phí ước tính sang số tiền cần gom

Có tổng học phí bốn năm theo giá tương lai mới chỉ là một nửa bài toán. Tiền đóng học phí rải ra bốn năm, không phải đóng một lần, nên phần tiền cho năm thứ ba, năm thứ tư vẫn có thể tiếp tục nằm trong quỹ và lớn thêm trong lúc con học năm đầu. Người lập kế hoạch cẩn thận có hai cách làm. Cách đơn giản và thận trọng: coi như cần đủ cả bốn năm vào ngày nhập học. Cách sát hơn: quy đổi học phí từng năm về đúng ngày nhập học bằng mức sinh lời giả định của quỹ, cộng lại ra con số nhỏ hơn một chút.

Với ví dụ mức tăng 6%, cách đơn giản cho đích khoảng 315 triệu đồng. Cách sát hơn, giả định quỹ vẫn lớn 5% một năm trong lúc con học, cho đích nhỏ hơn khoảng 7%, tức khoảng 292 triệu đồng. Phần chênh không lớn, và vì học phí có thể tăng nhanh hơn dự tính, nhiều gia đình giữ luôn con số thận trọng làm đích, coi phần chênh là dự phòng.

Bước tiếp theo là tính ngược từ số tiền đích ra khoản góp mỗi tháng, phần đó đã có trong bài tích luỹ tiền học đại học cho con trên cùng chuyên mục. Hai bài dùng chung một cách tính, chỉ khác ở chỗ bài này đi sâu vào việc làm sao để số tiền đích không bị đặt thấp.

Câu hỏi thường gặp

Mức tăng học phí 6% mỗi năm có phải con số thật không?

Không. Đó là giả định dùng để minh hoạ phép tính. Mỗi loại trường và mỗi giai đoạn có mức tăng khác nhau. Gia đình nên tra học phí các năm trước của loại trường mình quan tâm, tự tính mức tăng trung bình và xem lại mỗi năm.

Máy tính bỏ túi không có phím mũ thì tính 1,06 mũ 15 thế nào?

Bấm 1,06 rồi phím nhân, sau đó bấm phím bằng nhiều lần. Phần lớn máy tính bỏ túi lặp lại phép nhân cuối mỗi lần bấm bằng, lần đầu ra mũ 2, nên cần 14 lần bấm để ra mũ 15. Ghi số lần bấm ra giấy, kết quả đúng khoảng 2,3966.

Vì sao học phí năm thứ tư lại cao hơn năm thứ nhất?

Vì học phí tiếp tục tăng trong lúc con đang học. Năm thứ tư cách hôm nay xa hơn năm thứ nhất ba năm, nên bị nhân thêm ba lần mức tăng. Lấy học phí năm đầu nhân bốn sẽ làm tổng chi phí thấp hơn thực tế.

Có nên đặt mức tăng học phí thật cao cho chắc ăn không?

Đặt quá cao làm khoản góp mỗi tháng nặng tới mức gia đình khó theo nổi, dễ bỏ giữa chừng. Cách cân bằng là lập kế hoạch theo mức vừa, đồng thời biết trước con số ở kịch bản cao để chuẩn bị dự phòng.

Học phí ước tính có cần tính lại khi con lên lớp mười không?

Nên tính lại mỗi năm, và đặc biệt kỹ khi con vào cấp ba vì lúc đó đã hình dung được ngành, trường và nơi học. Thay học phí giả định bằng học phí hiện tại của đúng loại trường đó, giữ mức tăng cho những năm còn lại.

Ước tính học phí có cần tính cả khoản học thêm, luyện thi không?

Những khoản trước đại học như học thêm, luyện thi thường chi bằng thu nhập hằng tháng ở thời điểm đó, không nên lấy từ quỹ đại học. Nếu gia đình muốn để dành riêng cho chúng, lập một dòng mục tiêu khác với mốc thời gian sớm hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138