TichSan.comTích Sản
Lạm phát và giá trị thật của tiền

Quy đổi số tiền tương lai về giá trị hôm nay: hàm PV và cách tính tay

Một khoản tiền ở tương lai đáng bao nhiêu theo giá hôm nay? Cách chiết khấu bằng phép chia, bằng máy tính bỏ túi và bằng hàm PV, kèm những chỗ dễ gõ sai.

Over-the-shoulder view of a Vietnamese father at a Da Nang apartment desk at night, pocket calculator in hand, desk lamp glow, one blank notepad, quiet green and amber tones

Muốn biết một khoản tiền ở tương lai đáng bao nhiêu theo giá hôm nay, lấy khoản đó chia cho (1 + tỷ lệ) mũ số năm. Ví dụ giả định: 500 triệu đồng nhận sau 15 năm, giá cả tăng đều 4% một năm, thì theo giá hôm nay khoản đó tương đương khoảng 277,63 triệu. Trên bảng tính, hàm PV làm đúng phép chia này: =PV(4%;15;0;500) trả về khoảng âm 277,63.

Phép tính này gọi là quy về giá trị hiện tại, hay chiết khấu. Nó giúp đọc mọi con số ở xa theo một thước đo quen thuộc: tiền của hôm nay. Bài đi qua cách tính tay, cách bấm máy tính bỏ túi, cách gõ hàm PV, và chỗ khác nhau giữa chiết khấu theo lạm phát với chiết khấu theo lãi suất. Mọi tỷ lệ dưới đây là giả định.

Vì sao phải quy tiền tương lai về hôm nay

Người ta thường gặp những con số ở tương lai mà không có cách nào so với hôm nay: "đến năm con mười tám tuổi sẽ nhận được 500 triệu", "hai mươi năm nữa quỹ hưu có 2 tỷ", "sau mười lăm năm hợp đồng trả về 300 triệu". Mỗi con số nghe đều lớn. Nhưng lớn so với cái gì? So với giá của mười lăm năm sau, hay giá hôm nay?

Một đồng của tương lai và một đồng của hôm nay là hai đơn vị khác nhau, giống như đổi tiền giữa hai nước. Không quy đổi thì không cộng, không so, không đánh giá được. Quy đổi về giá trị hiện tại chính là chọn tiền hôm nay làm đơn vị chung, rồi đổi mọi khoản ở xa về đơn vị đó.

Khi đã quy đổi, câu hỏi trở nên cụ thể. 500 triệu sau 15 năm tương đương khoảng 278 triệu hôm nay ở mức tăng giá 4% giả định. Gia đình có thể tự hỏi: 278 triệu hôm nay có đủ cho việc mình định làm không? Đó là câu hỏi trả lời được, vì ai cũng hình dung được 278 triệu hôm nay mua được gì.

Phép quy đổi này là phép ngược của lãi kép. Lãi kép đẩy tiền từ hôm nay ra tương lai bằng phép nhân luỹ thừa, quy về hiện tại kéo tiền từ tương lai về hôm nay bằng phép chia luỹ thừa. Ai đã quen công thức lãi kép thì chỉ cần đảo chiều.

Tính tay và bấm máy tính bỏ túi

Công thức: giá trị hôm nay bằng khoản tương lai chia cho (1 + i) mũ n. Ví dụ giả định 500 triệu sau 15 năm, tỷ lệ 4% một năm. Với máy tính bỏ túi có phím luỹ thừa (thường ghi dạng x mũ y hoặc dấu mũ), bấm như sau.

  1. Gõ 1,04 rồi bấm phím luỹ thừa, gõ 15, bấm dấu bằng. Màn hình hiện khoảng 1,8009. Đây là hệ số tăng giá sau 15 năm.
  2. Ghi hệ số ra giấy với bốn chữ số thập phân, hoặc lưu vào bộ nhớ nếu máy có phím nhớ.
  3. Gõ 500, bấm chia, gõ lại hệ số 1,8009, bấm dấu bằng. Kết quả khoảng 277,63.
  4. Một cách khác cho máy có phím luỹ thừa âm: gõ 1,04 mũ âm 15 ra khoảng 0,5553, rồi nhân với 500. Kết quả giống hệt, vì chia cho một số cũng là nhân với nghịch đảo của nó.
  5. Kiểm lại theo chiều ngược: lấy 277,63 nhân 1,8009 phải ra xấp xỉ 500. Lệch nhiều là có chỗ gõ sai.

Con số 0,5553 ở bước bốn có tên riêng là hệ số chiết khấu. Nó cho biết mỗi đồng ở năm thứ mười lăm chỉ bằng khoảng 0,56 đồng hôm nay. Ghi lại vài hệ số cho các mốc năm hay dùng sẽ giúp ước nhanh mà không cần bấm lại.

Gõ hàm PV trên bảng tính

Hàm PV có cùng cú pháp trên các bảng tính phổ biến: =PV(lãi mỗi kỳ; số kỳ; khoản góp mỗi kỳ; giá trị tương lai; kiểu). Với một khoản đơn lẻ ở tương lai, khoản góp mỗi kỳ để là 0. Tuỳ cài đặt vùng, dấu ngăn cách là dấu chấm phẩy hoặc dấu phẩy.

Việc cần tínhCách gõKết quả
500 triệu sau 15 năm, tỷ lệ 4%=PV(4%;15;0;500)khoảng âm 277,63
500 triệu sau 15 năm, tỷ lệ 3%=PV(3%;15;0;500)khoảng âm 320,93
500 triệu sau 15 năm, tỷ lệ 5%=PV(5%;15;0;500)khoảng âm 240,51
Nhận 60 triệu mỗi năm trong 10 năm, tỷ lệ 4%=PV(4%;10;60;0)khoảng âm 486,65

Kết quả mang dấu âm không phải lỗi. Bảng tính quy ước tiền nhận vào và tiền bỏ ra có dấu ngược nhau: muốn có 500 ở tương lai thì phải bỏ ra 277,63 hôm nay. Muốn kết quả dương thì gõ giá trị tương lai là âm 500, hoặc đặt dấu trừ trước hàm.

Dòng cuối cho thấy PV còn quy được cả một chuỗi khoản đều nhau. Mười lần nhận 60 triệu cộng lại là 600 triệu, nhưng quy về hôm nay ở mức 4% giả định chỉ khoảng 486,65 triệu, vì các khoản ở cuối chuỗi bị chiết khấu nhiều hơn.

Chiết khấu theo lạm phát hay theo lãi suất

Tỷ lệ đưa vào công thức quyết định câu hỏi mà phép tính trả lời. Đây là chỗ nhiều người dùng đúng hàm nhưng đọc sai kết quả.

Dùng mức lạm phát làm tỷ lệ, kết quả trả lời câu hỏi: khoản tiền tương lai ấy mua được bao nhiêu hàng nếu tính theo giá hôm nay. Đây là phép đo sức mua. Ví dụ 500 triệu sau 15 năm, lạm phát giả định 4%, có sức mua khoảng 277,63 triệu hôm nay.

Dùng lãi suất có thể nhận được làm tỷ lệ, kết quả trả lời câu hỏi khác: hôm nay cần bỏ vào bao nhiêu, để yên với lãi đó, thì sau 15 năm có đủ 500 triệu. Với lãi giả định 6% một năm, con số là 500 chia 1,06 mũ 15, khoảng 208,63 triệu. Đây là phép tính số tiền cần có, không phải phép đo sức mua.

Hai kết quả khác nhau gần 70 triệu và cả hai đều đúng, vì chúng trả lời hai câu hỏi khác nhau. Lỗi thường gặp là dùng lãi suất để chiết khấu rồi nói "khoản này chỉ đáng 208 triệu theo giá hôm nay". Cách nói đó sai: 208 triệu là số tiền cần gửi hôm nay để đạt 500 triệu, còn sức mua của 500 triệu tương lai phải đo bằng lạm phát.

Khi ghi kết quả vào sổ kế hoạch, luôn ghi kèm tỷ lệ đã dùng và đó là lạm phát hay lãi suất. Một năm sau mở ra, chính người lập bảng cũng sẽ cần dòng chú thích đó.

Bảng hệ số chiết khấu nên chép sẵn vào sổ

Không phải lúc nào cũng có máy tính hay bảng tính trong tay. Chép sẵn một bảng hệ số nhỏ vào trang đầu sổ kế hoạch, khi cần chỉ việc lấy khoản tương lai nhân với hệ số ở ô tương ứng.

Số nămTỷ lệ 3%Tỷ lệ 4%Tỷ lệ 5%
5 năm0,86260,82190,7835
10 năm0,74410,67560,6139
15 năm0,64190,55530,4810
20 năm0,55370,45640,3769
25 năm0,47760,37510,2953

Cách dùng: một khoản 800 triệu dự kiến có sau 20 năm, ở mức tăng giá giả định 4%, nhân với 0,4564 ra khoảng 365 triệu theo giá hôm nay. Không cần bấm luỹ thừa, chỉ một phép nhân.

Đọc dọc theo một cột cũng thấy một quy luật đáng nhớ: cứ mỗi năm năm, hệ số lại nhân thêm với cùng một số. Ở cột 4%, hệ số năm năm là 0,8219, và hệ số mười năm xấp xỉ bằng 0,8219 nhân 0,8219. Nhờ vậy, từ một hệ số năm năm có thể suy ra mọi mốc là bội số của năm năm mà không cần bảng dài.

Những lỗi hay gặp khi tính giá trị hiện tại

Nhân thay vì chia. Lấy 500 nhân 1,8009 ra khoảng 900 là đẩy tiền ra xa thêm 15 năm nữa, không phải kéo về hôm nay. Dấu hiệu nhận ra: giá trị hôm nay bao giờ cũng nhỏ hơn khoản tương lai khi tỷ lệ dương.

Gõ 4 thay cho 4%. Trong hàm PV, gõ 4 nghĩa là 400% mỗi kỳ, kết quả nhỏ gần bằng không. Gõ 4% hoặc 0,04.

Lệch đơn vị kỳ. Tỷ lệ theo năm thì số kỳ là số năm. Muốn tính theo tháng thì tỷ lệ phải là tỷ lệ của một tháng và số kỳ là số tháng.

Để khoản góp mỗi kỳ khác 0 khi chỉ có một khoản. Gõ nhầm 500 vào ô khoản góp mỗi kỳ, hàm sẽ hiểu là nhận 500 mỗi năm trong 15 năm, kết quả lớn hơn nhiều lần.

Quên rằng tỷ lệ là giả định. Kết quả chỉ đúng nếu tỷ lệ giữ đều suốt thời gian đó. Nên tính thêm một mức cao hơn để thấy khoảng dao động, nhất là với khoảng thời gian trên mười năm.

Những lúc nên dùng phép quy về hôm nay

Trong việc tích luỹ của gia đình, phép tính này hữu ích nhất ở những chỗ sau. Mỗi chỗ có cách đọc riêng, nhưng công thức chỉ là một.

  • Đọc con số minh hoạ trong một hợp đồng tích luỹ dài hạn: số tiền nhận về sau mười lăm, hai mươi năm quy về hôm nay là bao nhiêu.
  • Đánh giá một mục tiêu đã đạt: quỹ hưu dự kiến 2 tỷ ở tuổi sáu mươi, theo giá hôm nay đủ sống bao nhiêu năm với mức chi tiêu hiện tại.
  • So hai lựa chọn nhận tiền khác thời điểm: nhận một khoản bây giờ hay một khoản lớn hơn vài năm nữa.
  • Nói chuyện với người trong nhà về kế hoạch: đổi mọi con số tương lai về giá hôm nay để ai cũng hình dung được.
  • Kiểm lại bảng kế hoạch của chính mình: cột số dư tương lai nên có thêm một cột quy về giá hôm nay đặt ngay bên cạnh.

Với lựa chọn nhận tiền khác thời điểm, phép tính chỉ là một phần. Còn phải xét độ chắc chắn của khoản ở xa, nhu cầu dùng tiền hiện tại, và rủi ro của bên hứa trả. Phép quy đổi giúp so cho công bằng, còn quyết định là của mỗi người.

Câu hỏi thường gặp

Giá trị hiện tại của một khoản tiền tương lai tính thế nào?

Lấy khoản tiền tương lai chia cho một cộng tỷ lệ, nâng lên luỹ thừa số năm. Ví dụ giả định 500 triệu sau 15 năm với tỷ lệ 4% mỗi năm: 500 chia 1,04 mũ 15, khoảng 277,63 triệu theo giá hôm nay.

Hàm PV trong Excel gõ thế nào cho một khoản đơn lẻ?

Gõ =PV(tỷ lệ; số kỳ; 0; giá trị tương lai). Ví dụ =PV(4%;15;0;500) trả về khoảng âm 277,63. Số 0 ở vị trí thứ ba nghĩa là không có khoản góp đều mỗi kỳ, chỉ có một khoản ở cuối.

Vì sao hàm PV trả kết quả âm?

Vì bảng tính quy ước tiền vào và tiền ra mang dấu ngược nhau. Muốn nhận 500 ở tương lai thì phải bỏ ra 277,63 hôm nay, nên kết quả mang dấu âm. Muốn ra số dương thì gõ giá trị tương lai là số âm.

Nên chiết khấu bằng lạm phát hay bằng lãi suất?

Tuỳ câu hỏi. Dùng lạm phát khi muốn biết khoản tiền tương lai mua được bao nhiêu theo giá hôm nay. Dùng lãi suất khi muốn biết hôm nay cần gửi bao nhiêu để sau này có đủ khoản đó. Hai kết quả khác nhau và đều đúng.

Tính giá trị hiện tại bằng máy tính bỏ túi được không?

Được, nếu máy có phím luỹ thừa. Tính một cộng tỷ lệ mũ số năm, ghi lại hệ số, rồi lấy khoản tương lai chia cho hệ số đó. Kiểm lại bằng cách nhân kết quả với hệ số, phải ra đúng khoản tương lai ban đầu.

Hệ số chiết khấu là gì?

Là con số cho biết mỗi đồng ở tương lai bằng bao nhiêu đồng hôm nay, tính bằng một chia một cộng tỷ lệ mũ số năm. Với tỷ lệ giả định 4% và 15 năm, hệ số khoảng 0,5553, nghĩa là mỗi đồng năm thứ mười lăm chỉ bằng khoảng 0,56 đồng hôm nay.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138