TichSan.comTích Sản
Lạm phát và giá trị thật của tiền

Tiền để không trong ví và tài khoản thanh toán mất giá bao nhiêu mỗi năm

Tiền nằm yên trong ví và tài khoản thanh toán mất sức mua đều đặn mỗi năm. Cách đo phần tiền thật sự để không, tính phần mất đi và giữ mức đệm vừa đủ.

Close-up of a worn brown leather wallet and a few folded banknotes resting on a motorbike seat parked in a quiet Hanoi alley, late afternoon sun, shallow depth of field

Tiền để không mất sức mua gần đúng bằng mức lạm phát mỗi năm. Ví dụ giả định: 50 triệu đồng nằm yên trong tài khoản thanh toán, lãi gần như không có, giá cả tăng 4% một năm, thì sau một năm số tiền ấy mất khoảng 1,9 triệu sức mua, sau năm năm mất khoảng 8,9 triệu. Con số trong tài khoản vẫn là 50 triệu.

Vấn đề không nằm ở việc có tiền trong ví hay trong tài khoản, vì ai cũng cần một khoản để chi tiêu hằng ngày. Vấn đề là phần tiền nằm yên nhiều tháng mà không ai để ý. Bài này chỉ cách đo đúng phần đó, tính phần sức mua mất đi, và đặt một mức đệm vừa đủ. Không gợi ý sản phẩm hay nơi gửi cụ thể nào; mọi tỷ lệ là giả định.

Tiền chi tiêu và tiền nằm yên là hai thứ khác nhau

Trong tài khoản thanh toán của một gia đình, tiền chảy vào mỗi tháng khi nhận lương và chảy ra dần qua các khoản chi. Phần tiền chảy qua này làm đúng nhiệm vụ của nó: trả tiền chợ, tiền điện, học phí, xăng xe. Nó không nằm yên đủ lâu để lạm phát kịp ăn mòn đáng kể, và cũng không nên đem đi đâu khác.

Nhưng nhìn kỹ sao kê sẽ thấy, ở nhiều nhà, số dư không bao giờ về gần không. Có một phần cứ nằm yên tháng này qua tháng khác: số dư thấp nhất của mỗi tháng cứ quanh quẩn ở 30, 40, 50 triệu. Phần đáy ấy chính là tiền để không. Nó không được dùng, cũng không được giao một nhiệm vụ nào, chỉ nằm đó vì chưa ai quyết định làm gì với nó.

Tiền mặt trong ví, trong tủ cũng vậy. Một phần là tiền tiêu hằng ngày, một phần là khoản "để phòng" mà nhiều năm không đụng tới. Cả hai loại đều chịu lạm phát, nhưng chỉ loại thứ hai mới đáng tính kỹ, vì thời gian nằm yên dài mới làm phần mất đi lớn lên.

Đo phần tiền thật sự để không của nhà mình

Cách đo đơn giản nhất dựa vào số dư thấp nhất của từng tháng. Làm một lần mất khoảng nửa giờ, mỗi năm làm lại một lần.

  1. Lấy sao kê tài khoản thanh toán chính của 12 tháng gần nhất.
  2. Với mỗi tháng, tìm số dư thấp nhất, thường rơi vào vài ngày trước khi nhận lương.
  3. Ghi 12 con số đó thành một cột, tìm con số nhỏ nhất trong cột. Đây là phần tiền chưa bao giờ được dùng tới suốt một năm.
  4. Làm tương tự với các tài khoản phụ nếu có, và ước lượng phần tiền mặt cất trong nhà không đụng tới trong năm.
  5. Cộng lại. Tổng này là tiền để không của gia đình, phần chịu lạm phát mà không làm nhiệm vụ gì.

Ví dụ giả định: số dư thấp nhất các tháng dao động từ 32 đến 58 triệu, nhỏ nhất là 32 triệu. Cộng thêm khoảng 18 triệu tiền mặt cất tủ không đụng tới, tổng tiền để không là khoảng 50 triệu. Phần dao động phía trên 32 triệu là tiền chảy qua, không tính.

Lý do chọn số nhỏ nhất chứ không phải số trung bình: số trung bình còn chứa tiền chi tiêu của tháng. Số nhỏ nhất là phần chắc chắn không cần cho chi tiêu thường ngày, kể cả trong tháng tốn kém nhất của năm.

Tính phần sức mua mất đi

Với tiền để không, lãi danh nghĩa bằng không hoặc rất thấp. Phần mất đi mỗi năm tính bằng số tiền trừ đi số tiền chia cho (1 + lạm phát). Bảng dưới dùng mức lạm phát giả định 4% một năm.

Tiền để khôngMất sau 1 nămMất sau 5 nămSức mua còn lại sau 5 năm
20 triệukhoảng 0,77 triệukhoảng 3,56 triệukhoảng 16,44 triệu
30 triệukhoảng 1,15 triệukhoảng 5,34 triệukhoảng 24,66 triệu
50 triệukhoảng 1,92 triệukhoảng 8,90 triệukhoảng 41,10 triệu

Nếu tài khoản có trả một chút lãi, chẳng hạn giả định 0,2% một năm, phần mất đi giảm không đáng kể: với 50 triệu, sau một năm vẫn mất khoảng 1,83 triệu sức mua, sau năm năm còn khoảng 41,51 triệu theo giá hôm nay. Lãi rất thấp không thay đổi bức tranh.

Mỗi tháng, 30 triệu để không mất khoảng gần 100 nghìn sức mua. Con số nhỏ đến mức không ai để ý, và đó chính là lý do nó kéo dài nhiều năm.

Mức đệm vừa đủ: bao nhiêu thì không còn là để không

Không phải tiền nằm trong tài khoản nào cũng là tiền để không. Gia đình cần một mức đệm để không bị hụt khi các khoản chi dồn vào cùng một tuần, khi lương về trễ vài ngày, hay khi có khoản chi nhỏ ngoài dự kiến. Phần đệm này có nhiệm vụ rõ ràng, và mất chút sức mua là cái giá hợp lý cho sự yên tâm.

Mức đệm thường được đặt theo chi tiêu, không theo cảm giác. Một cách hay dùng là giữ trong tài khoản thanh toán khoảng nửa tháng đến một tháng chi tiêu thường ngày, tính thêm các khoản lớn sắp đến hạn trong tháng như học phí, tiền nhà. Gia đình chi khoảng 20 triệu một tháng thì đệm vào khoảng 10 đến 20 triệu.

Khoản dự phòng cho việc gấp lớn hơn, như ốm đau hay mất việc, là chuyện khác và thường được tách riêng, giữ ở nơi an toàn và rút được khi cần. Đó là một khoản có nhiệm vụ, không phải tiền để không. Bài này chỉ bàn phần dư ra ngoài cả hai: ngoài đệm chi tiêu, ngoài quỹ dự phòng, mà vẫn nằm yên.

Với ví dụ trên, đệm 20 triệu là đủ, phần tiền để không thật sự còn khoảng 30 triệu. Đây là phần nên được giao một nhiệm vụ: chuyển vào một quỹ mục tiêu đang góp dở, bù vào quỹ dự phòng nếu còn thiếu, hoặc để ở nơi giữ tiền có lãi mà gia đình đã hiểu rõ điều kiện. Lựa chọn nào là việc của mỗi nhà, phép tính chỉ nói rằng để yên thì mỗi năm mất khoảng 4% sức mua.

Giao nhiệm vụ cho phần tiền để không

Đo xong và đặt mức đệm xong, phần còn lại cần được giao việc. Trình tự dưới đây giữ cho quyết định bình tĩnh, không bỏ sót khoản nào có nhiệm vụ quan trọng hơn.

  1. Kiểm quỹ dự phòng trước. Nếu quỹ dự phòng của nhà còn thiếu so với mức đã đặt, phần tiền để không ưu tiên bù vào đó.
  2. Kiểm các khoản nợ đang chịu lãi cao. Một khoản nợ thẻ hay nợ quá hạn đang tính lãi cao hơn nhiều so với mức lạm phát thì phép tính cho thấy trả bớt nợ thường có lợi hơn để tiền nằm yên.
  3. Xem các quỹ mục tiêu đang góp dở. Quỹ nào đang chậm tiến độ thì nhận một phần để kéo lại đúng đường.
  4. Phần còn lại, nếu có, mới cân nhắc nơi giữ tiền có lãi, sau khi đã đọc kỹ điều kiện rút, phí và rủi ro.
  5. Ghi lại quyết định và ngày làm, để năm sau đo lại thì biết phần tiền để không mới sinh ra từ đâu.

Trình tự này không nói nên chọn sản phẩm nào. Nó chỉ bảo đảm rằng trước khi nghĩ tới chuyện sinh lãi, những nhiệm vụ cơ bản hơn đã được lo. Với nhiều gia đình, chỉ riêng bước một và bước ba đã dùng hết phần tiền để không, và như vậy là tốt: tiền đã có việc để làm.

Vì sao tiền cứ nằm yên mà không ai xử lý

Không nhìn thấy. Số dư cao lên hay thấp xuống trong tháng che mất phần đáy luôn nằm yên. Chỉ khi nhìn số dư thấp nhất của cả năm mới thấy phần đó.

Cảm giác an toàn. Có sẵn nhiều tiền trong tài khoản làm người ta yên tâm, nên ngại chuyển đi. Cảm giác này thật, nhưng có thể đạt được bằng một mức đệm hợp lý thay vì giữ toàn bộ.

Ngại thủ tục. Chuyển sang một quỹ riêng cần làm vài bước, và việc gì cũng có thể để mai. Thường nhiều năm trôi qua chỉ vì chưa có một buổi chiều ngồi xuống làm.

Chưa có mục tiêu. Tiền không có tên thì không có chỗ đi. Gắn phần dư vào một mục tiêu cụ thể, dù nhỏ, là cách nhanh nhất để nó rời khỏi tài khoản chi tiêu.

Sợ chọn sai. Lo chuyển tiền rồi gặp rủi ro nên đứng yên. Nỗi lo hợp lý, nhưng đứng yên cũng là một lựa chọn có giá, chỉ là giá ấy không hiện ra trên sao kê.

Những việc không nên làm khi thấy tiền đang mất giá

Biết tiền để không mất sức mua dễ làm người ta sốt ruột. Đây là lúc dễ quyết định vội nhất, nên có vài điều cần tránh.

  • Không dồn hết tiền ra khỏi tài khoản chi tiêu, để rồi tháng sau phải rút lại gấp hoặc vay nóng.
  • Không chuyển vào thứ mình không hiểu chỉ vì được hứa lãi cao. Lời hứa lãi càng cao càng cần đọc kỹ con số, và có cả một danh mục trên trang về cách đọc con số trong lời mời.
  • Không đụng vào quỹ dự phòng để chuyển sang nơi khó rút, vì nhiệm vụ của quỹ này là sẵn sàng khi cần.
  • Không mua sắm những thứ chưa cần với lý do "tiêu trước khi tiền mất giá". Món đồ không cần thiết mất giá còn nhanh hơn tiền.
  • Không tính phần mất đi trên toàn bộ số dư. Chỉ phần nằm yên lâu mới đáng tính, phần chảy qua thì không.

Phép tính trong bài có mục đích giúp thấy rõ một khoản chi phí ẩn, không phải để tạo cảm giác phải hành động gấp. Mất 4% sức mua trong một năm là đáng kể nhưng không phải thảm hoạ, và một quyết định cẩn thận trong tháng sau vẫn tốt hơn một quyết định vội trong tuần này.

Câu hỏi thường gặp

Tiền để không trong tài khoản mất giá bao nhiêu mỗi năm?

Gần đúng bằng mức lạm phát. Với lạm phát giả định 4% mỗi năm, 50 triệu nằm yên mất khoảng 1,92 triệu sức mua sau một năm. Nếu tài khoản có chút lãi thì phần mất giảm đi rất ít.

Làm sao biết bao nhiêu tiền trong tài khoản là tiền để không?

Xem sao kê 12 tháng, ghi số dư thấp nhất của mỗi tháng, rồi lấy con số nhỏ nhất trong 12 con số đó. Đây là phần tiền chưa từng được dùng tới trong năm, kể cả tháng chi tiêu nhiều nhất.

Nên giữ bao nhiêu tiền trong tài khoản thanh toán?

Cách hay dùng là khoảng nửa tháng đến một tháng chi tiêu thường ngày, cộng thêm các khoản lớn sắp đến hạn trong tháng. Phần này có nhiệm vụ rõ ràng nên mất chút sức mua là chấp nhận được.

Tiền mặt cất trong nhà có bị lạm phát ăn mòn không?

Có, và giống hệt tiền trong tài khoản không lãi. Tiền mặt cất lâu năm không đụng tới mất sức mua đúng bằng mức lạm phát mỗi năm, cộng thêm rủi ro mất mát, hư hỏng mà tài khoản không có.

Thấy tiền đang mất giá thì có nên tiêu ngay cho đỡ phí không?

Không nên. Món đồ chưa cần thiết thường mất giá nhanh hơn tiền. Phép tính chỉ để thấy chi phí của việc để tiền nằm yên, rồi giao cho phần tiền đó một nhiệm vụ như góp vào quỹ mục tiêu.

Quỹ dự phòng có tính là tiền để không không?

Không. Quỹ dự phòng có nhiệm vụ sẵn sàng khi có việc gấp, nên chấp nhận lãi thấp để rút được ngay. Tiền để không là phần dư ra ngoài cả mức đệm chi tiêu lẫn quỹ dự phòng mà không có nhiệm vụ nào.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138