TichSan.comTích Sản
Tình huống tích sản thường gặp

Vợ chồng khác quan điểm về tích luỹ: một người muốn để dành, một người muốn tiêu

Khi một người muốn để dành, một người muốn tiêu, đừng tranh ai đúng: đặt con số chung lên bàn, thống nhất mức góp theo mục tiêu, chừa tiền riêng mỗi người.

A Vietnamese couple seen from behind sitting side by side on a riverside bench at sunset, two paper cups of coffee between them, relaxed posture

Khi vợ chồng khác quan điểm về tích luỹ, một người muốn để dành còn một người muốn tiêu cho cuộc sống hôm nay, cách gỡ hiệu quả thường không phải tranh xem ai đúng, mà là đặt những con số chung lên bàn, thống nhất mức góp dựa trên mục tiêu có tên cụ thể, và chừa cho mỗi người một khoản tiêu riêng không cần giải thích. Khi tích luỹ được nối với mục tiêu mà cả hai cùng muốn, như nhà, việc học của con, tuổi già, thì nó thôi là ý muốn của một người áp lên người kia.

Hai người lớn lên trong hai gia đình với hai cách nhìn tiền khác nhau, nên khác quan điểm là chuyện bình thường, không phải dấu hiệu hôn nhân có vấn đề. Bài này đi qua nguồn gốc của sự khác biệt, các cách chia tiền trong nhà, cách đặt mức góp bằng con số, và vài câu nói giúp cuộc nói chuyện về tiền bớt căng. Con số trong bài là giả định.

Vì sao hai người nhìn tiền khác nhau đến vậy

Người hay để dành thường lớn lên trong những năm gia đình thiếu thốn, từng thấy cha mẹ chạy vạy lúc ốm đau, nên có tiền trong tay là có cảm giác an toàn. Người thích tiêu cho hôm nay có khi lớn lên ở nhà mà tiền để dành bị mất vì một biến cố, hoặc thấy cha mẹ cả đời dành dụm mà chưa kịp hưởng. Cả hai cách nhìn đều có lý do, và cả hai đều có điểm đúng.

Vấn đề chỉ đến khi mỗi người coi cách nhìn của mình là chuẩn và cách của người kia là khuyết điểm. Người để dành gọi người kia là "tiêu hoang", người tiêu gọi người kia là "keo kiệt". Từ lúc có hai cái nhãn đó, mọi cuộc nói chuyện về tiền đều thành cuộc bảo vệ bản thân. Không ai đổi ý khi đang bị gắn nhãn.

Một cách mở đầu nhẹ nhàng là mỗi người kể một chuyện về tiền hồi nhỏ mà mình còn nhớ rõ. Không cần phân tích, chỉ cần nghe. Rất nhiều cặp nhận ra lần đầu tiên rằng nỗi sợ thiếu tiền của người này và mong muốn được sống thoải mái của người kia đều đến từ cùng một chỗ: muốn gia đình mình yên ổn. Đó là điểm chung để bắt đầu nói về con số.

Đặt con số chung lên bàn trước khi bàn mức để dành

Tranh cãi về tiền thường diễn ra bằng cảm giác: "tháng nào cũng hết sạch", "để dành thế đủ rồi". Đổi sang con số giúp hai người nói cùng một ngôn ngữ. Ngồi lại một buổi, ghi bốn con số: tổng thu nhập hằng tháng của cả nhà sau thuế, tổng chi cố định như nhà, điện nước, học phí, trả nợ, khoản đang để dành mỗi tháng, và số dư các quỹ hiện có.

Ví dụ giả định: thu nhập chung 30 triệu, chi cố định 16 triệu, chi sinh hoạt linh hoạt khoảng 9 triệu, để dành 5 triệu. Người muốn để dành thấy 5 triệu là ít. Người muốn tiêu thấy 9 triệu sinh hoạt đã chật. Cả hai đều đúng theo cách nhìn của mình. Con số không giải quyết ngay mâu thuẫn, nhưng nó cho thấy mâu thuẫn nằm ở đâu: ở 14 triệu phần linh hoạt cộng để dành, không phải ở tính cách của ai.

Bước này cũng hay làm lộ ra những khoản cả hai đều không vui khi thấy: gói cước không dùng, phí thành viên quên huỷ, ăn ngoài vì lười nấu chứ không vì thích. Cắt được những khoản đó, đôi khi cả hai cùng được: người để dành có thêm tiền góp, người thích tiêu không mất gì mình thật sự quý.

Ba cách chia tiền trong nhà

Không có cách chia đúng cho mọi nhà. Bảng dưới so ba cách hay gặp; nhiều cặp có quan điểm khác nhau thấy cách thứ ba dễ sống nhất.

Cách chiaLàm thế nàoHợp vớiDễ vướng ở đâu
Gộp hếtMọi thu nhập vào một chỗ, chi tiêu và để dành từ đóCặp có quan điểm gần nhau, tin nhau tuyệt đốiMỗi khoản chi riêng đều phải giải thích
Tách hếtMỗi người giữ tiền mình, chia đôi hoặc chia theo tỷ lệ các khoản chungCặp mới cưới, thu nhập chênh ítMục tiêu chung như nhà, con khó lên kế hoạch
Ba ngănNgăn chung cho chi cố định và để dành; ngăn riêng mỗi người tiêu tự doCặp khác quan điểm, muốn vừa có mục tiêu chung vừa có tự doPhải thống nhất tỷ lệ góp vào ngăn chung

Cách ba ngăn chạy như sau: mỗi người góp vào ngăn chung theo một tỷ lệ thu nhập đã thống nhất. Ngăn chung trả mọi chi cố định và khoản để dành cho mục tiêu chung trước tiên. Phần còn lại của mỗi người là tiền riêng, tiêu thế nào không cần hỏi ý kiến. Người thích để dành có thể để dành thêm từ tiền riêng của mình; người thích tiêu thì tiêu phần của mình mà không bị nhìn.

Góp theo tỷ lệ thu nhập thay vì chia đôi giúp người thu nhập thấp hơn không bị hụt. Nếu thu nhập hai người chênh lệch nhiều, tỷ lệ là cách công bằng hơn.

Thống nhất mức góp bằng mục tiêu, không bằng cảm giác

Câu hỏi "để dành bao nhiêu là đủ" không có câu trả lời nếu không biết để dành cho cái gì. Thay vào đó, hai người cùng liệt kê ba mục tiêu lớn nhất trong mười năm tới, gắn con số và thời hạn cho từng mục tiêu, rồi tính ngược ra khoản góp mỗi tháng bằng hàm PMT trên bảng tính. Khoản góp lúc này không còn là ý muốn của người hay lo, mà là con số mà mục tiêu chung đòi hỏi.

Ví dụ giả định: quỹ trả trước mua nhà 400 triệu sau năm năm, quỹ học cho con 300 triệu sau mười hai năm, quỹ tuổi già góp đều. Với mức sinh lời giả định 6% một năm, quỹ nhà cần khoảng 5,7 triệu mỗi tháng, quỹ học khoảng 1,4 triệu. Cộng thêm phần tuổi già, tổng có thể vượt khoản để dành hiện tại. Lúc đó câu hỏi đổi thành: lùi mục tiêu nào, tăng thu nhập ở đâu, cắt khoản nào. Đó là câu hỏi hai người cùng giải, không phải cãi nhau.

Nếu mục tiêu của hai người khác nhau, ví dụ một người muốn mua nhà sớm, người kia muốn đi du lịch mỗi năm, cả hai mục tiêu đều được ghi vào danh sách, mỗi mục tiêu một ngăn, một khoản góp. Có khi quỹ nhà phải lùi một năm để có chuyến đi; có khi chuyến đi rút ngắn. Thấy mục tiêu của mình có mặt trên giấy, mỗi người dễ nhượng bộ hơn rất nhiều.

Ba tháng thử cách ba ngăn: một ví dụ giả định

Anh Tâm và chị Hà ở Đà Nẵng, giả định, thu nhập chung 30 triệu, anh 18 triệu, chị 12 triệu. Chị muốn để dành nhiều, anh thích mỗi tháng có vài buổi đi ăn với bạn và mua đồ nghề chụp ảnh. Họ thống nhất mỗi người góp 80% thu nhập vào ngăn chung: anh 14,4 triệu, chị 9,6 triệu, tổng 24 triệu. Ngăn chung trả 16 triệu chi cố định và sinh hoạt, chuyển ngay 8 triệu vào ba quỹ có tên vào ngày lĩnh lương.

Phần còn lại, anh có 3,6 triệu riêng, chị có 2,4 triệu riêng. Tháng đầu, anh tiêu hết phần riêng và thấy thoải mái vì không ai hỏi. Chị chuyển gần hết phần riêng vào một quỹ của mình, và cũng thấy thoải mái vì quỹ chung đã chạy đúng hẹn. Tháng thứ hai có trục trặc: ngăn chung thiếu 1 triệu vì tiền điện mùa nóng. Họ không cãi nhau về ai tiêu nhiều, chỉ thống nhất nâng phần chi cố định mùa hè trong bảng.

Sau ba tháng, hai người ngồi lại xem: quỹ chung tăng đều 24 triệu, chưa có tháng nào bị rút ngang, số lần cãi nhau về tiền giảm hẳn. Anh đề xuất tăng tỷ lệ góp lên 85% vì thấy mục tiêu nhà gần hơn mình nghĩ. Điều đáng chú ý là đề xuất tăng để dành lần này đến từ người thích tiêu. Khi được quyền với một phần tiền của mình, người ta dễ rộng lòng với phần chung hơn. Các con số chỉ để minh hoạ; tỷ lệ hợp với nhà bạn có thể rất khác.

Những câu nói giúp cuộc nói chuyện về tiền bớt căng

Cách nói quyết định không khí. Vài mẫu câu dưới đây thay cho những câu dễ làm người kia thủ thế:

  • Thay "anh tiêu hoang quá" bằng "em lo nhà mình chưa có quỹ phòng khi ốm, mình tính xem mỗi tháng để riêng được bao nhiêu nhé".
  • Thay "em keo kiệt quá" bằng "anh muốn mỗi năm cả nhà được đi chơi một chuyến, mình làm thành một mục tiêu có tiền riêng được không".
  • Thay "tháng này lại hết tiền" bằng "mình mở sổ xem tháng này tiền đi đâu, có khoản nào cả hai cùng thấy bỏ được".
  • Hẹn giờ nói chuyện tiền, ví dụ tối chủ nhật đầu tháng, thay vì nói lúc vừa thấy hoá đơn hay lúc đang mệt.
  • Mỗi buổi chỉ bàn một việc. Đừng gom mọi chuyện cũ vào một lần.
  • Kết thúc bằng một việc cụ thể ai làm, làm khi nào, kể cả việc nhỏ như "em mở ngăn chung, anh chuyển phần của anh vào ngày lĩnh lương".

Một thói quen nhỏ giúp nhiều cặp: mỗi quý ngồi xem lại các ngăn mười lăm phút, khen nhau một điều đã làm được. Tiến bộ được nhìn thấy làm cả hai muốn tiếp tục.

Khi nào khác quan điểm không còn là chuyện thường

Giấu khoản nợ hoặc khoản chi lớn. Khác quan điểm thì nói ra được. Giấu nợ, giấu khoản chi lớn là chuyện lòng tin, không giải được chỉ bằng bảng tính. Nên nói thẳng, lập danh sách mọi khoản nợ và kế hoạch trả, và nếu cần, tìm sự hỗ trợ của người tư vấn hôn nhân gia đình.

Chi tiêu vượt kiểm soát lặp đi lặp lại. Mua sắm để giải toả căng thẳng, hay bị lôi kéo vào các khoản đánh cược, là những việc vượt khỏi quan điểm tiền bạc. Người trong cuộc cần được hỗ trợ đúng chỗ, và gia đình cần bảo vệ các quỹ chung bằng cách tách riêng.

Một người kiểm soát toàn bộ tiền. Khi một người không được biết thu nhập, không được dùng tiền nếu không xin, đó không còn là khác quan điểm. Mỗi người trưởng thành trong nhà nên có quyền biết bức tranh tiền chung và có một khoản riêng.

Tranh cãi về tiền kéo dài nhiều tháng không tiến triển. Đôi khi một người thứ ba trung lập, như chuyên gia tư vấn gia đình, giúp hai bên nghe nhau tốt hơn. Đó không phải thất bại mà là một cách đi tiếp.

Câu hỏi thường gặp

Vợ chồng khác quan điểm về tiết kiệm thì nên bắt đầu từ đâu?

Bắt đầu bằng việc đặt các con số chung lên bàn: thu nhập, chi cố định, khoản đang để dành và số dư các quỹ. Sau đó cùng liệt kê mục tiêu lớn, gắn con số và thời hạn, rồi tính ra khoản góp. Nói bằng con số giúp tránh việc gắn nhãn tiêu hoang hay keo kiệt cho nhau.

Có nên gộp chung toàn bộ thu nhập của hai vợ chồng không?

Tuỳ từng nhà. Gộp hết hợp với cặp có quan điểm gần nhau. Với cặp khác quan điểm, cách ba ngăn thường dễ sống hơn: một ngăn chung cho chi cố định và để dành cho mục tiêu chung, mỗi người một ngăn riêng để tiêu tự do.

Thu nhập hai người chênh lệch thì góp vào quỹ chung thế nào?

Góp theo tỷ lệ thu nhập thay vì chia đôi, ví dụ mỗi người góp cùng một phần trăm thu nhập của mình. Cách này giúp người thu nhập thấp không bị hụt tiền riêng và cả hai đều thấy công bằng.

Làm sao thuyết phục người hay tiêu chịu để dành?

Thay vì thuyết phục, hãy đưa mục tiêu của chính người đó vào kế hoạch, như một chuyến đi hay một món đồ họ muốn, gắn con số và khoản góp riêng. Khi thấy để dành phục vụ cả điều mình muốn, người hay tiêu dễ đồng ý hơn.

Có nên để mỗi người một khoản tiền riêng không cần báo cáo?

Nhiều cặp thấy khoản tiền riêng giúp giảm hẳn tranh cãi vì không phải giải thích từng món chi nhỏ. Khoản này nên được thống nhất trước, sau khi đã trả đủ chi cố định và góp đủ cho mục tiêu chung.

Khi nào chuyện tiền bạc vợ chồng cần người ngoài hỗ trợ?

Khi có giấu nợ, chi tiêu vượt kiểm soát lặp lại, một người kiểm soát toàn bộ tiền, hoặc tranh cãi kéo dài nhiều tháng không tiến triển. Lúc đó người tư vấn hôn nhân gia đình có thể giúp hai bên nghe nhau tốt hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138