TichSan.comTích Sản
Tình huống tích sản thường gặp

Người độc thân tích sản: mục tiêu nào trước khi chưa tính chuyện gia đình

Người độc thân sống bằng một nguồn thu nên cần quỹ đệm dày hơn, bảo hiểm y tế, rồi bắt đầu quỹ tuổi già sớm; chỗ ở và mục tiêu riêng xếp sau, không chờ lập gia đình.

A young Vietnamese woman seen from behind watering potted herbs on the windowsill of a small rented apartment, morning light, a coin jar on the sill

Người độc thân sống bằng một nguồn thu nhập, không có người cùng gánh khi ốm đau hay mất việc, nên mục tiêu đầu tiên thường là một quỹ đệm dày hơn người có gia đình, khoảng sáu tháng chi tiêu, cùng bảo hiểm y tế còn hạn. Tiếp theo là bắt đầu quỹ tuổi già càng sớm càng tốt, rồi mới đến chỗ ở và các mục tiêu riêng. Đừng đợi đến lúc lập gia đình mới bắt đầu, vì những năm độc thân thường là những năm chi phí cố định thấp nhất, tức là cơ hội góp nhiều nhất.

Độc thân có thể là một giai đoạn hay là lựa chọn lâu dài; kế hoạch tích sản tốt phù hợp với cả hai. Bài này đi qua những rủi ro riêng của người sống một mình, thứ tự mục tiêu kèm phép tính, chuyện chỗ ở, chuyện phụ giúp gia đình và những cái bẫy hay gặp. Con số trong bài là giả định.

Lợi thế và rủi ro riêng của người độc thân

Lợi thế lớn nhất là sự linh hoạt. Không có con nhỏ, không phải bàn bạc từng quyết định, chi phí cố định thường thấp, nhiều người độc thân có thể góp tới một phần ba thu nhập nếu muốn. Thời gian cũng ở phía họ: một người 25 tuổi bắt đầu góp đều có thể để lãi kép chạy suốt ba mươi lăm năm. Không có giai đoạn nào trong đời dễ tích luỹ bằng giai đoạn này.

Rủi ro lớn nhất là mọi thứ dựa vào một người. Mất việc thì không có thu nhập của vợ hay chồng đỡ. Ốm nằm viện thì không ai đi làm thay. Về già, nếu không có con, cũng không có người con nào phụ giúp. Vì vậy, người độc thân cần dựng những lớp bảo vệ mà người có gia đình đôi khi có sẵn nhờ người kia: quỹ đệm, bảo hiểm, quỹ tuổi già.

Còn một rủi ro ít được nói: chi tiêu theo lối sống. Không có ai cùng nhìn sổ, các khoản như ăn ngoài, mua sắm, đi chơi dễ tăng theo thu nhập mà không ai nhận ra. Thu nhập tăng gấp đôi sau năm năm nhưng khoản góp vẫn như cũ là chuyện rất thường gặp. Phần cuối bài có vài cách tự giữ nhịp khi không có người cùng bàn.

Thứ tự mục tiêu cho người độc thân

Thứ tự dưới đây dựa trên mức rủi ro: lớp bảo vệ trước, mục tiêu tăng trưởng sau. Người đã có sẵn một vài lớp thì bỏ qua bước đó.

  1. Bảo hiểm y tế còn hạn. Qua nơi làm hoặc tự mua theo hộ gia đình. Đây là lớp rẻ nhất mà bảo vệ được nhiều nhất.
  2. Quỹ đệm sáu tháng chi tiêu. Dày hơn mức ba tháng thường khuyên cho nhà có hai nguồn thu, vì không ai đỡ khi mất việc.
  3. Dọn nợ lãi cao nếu có. Dư nợ thẻ, vay tiêu dùng.
  4. Quỹ tuổi già góp đều. Giữ quá trình đóng bảo hiểm xã hội và thêm một khoản tự tích luỹ. Bắt đầu sớm là lợi thế lớn nhất của tuổi trẻ.
  5. Quỹ chỗ ở. Thuê lâu dài hay mua, tuỳ lựa chọn, nhưng có quỹ riêng cho nó.
  6. Mục tiêu riêng. Học thêm, đi xa, đổi nghề, mở một việc nhỏ của riêng mình. Mỗi mục tiêu một ngăn.

Bước bốn và năm có thể đi song song: mỗi tháng chia khoản góp cho cả hai. Điều quan trọng là quỹ tuổi già không bị dời mãi vì "còn trẻ", vì chính tuổi trẻ là thứ làm quỹ đó rẻ nhất.

Ước khoản góp cho từng mục tiêu

Ví dụ giả định: một người 27 tuổi, thu nhập 15 triệu mỗi tháng, chi tiêu 9 triệu. Mức sinh lời giả định 6% một năm, góp cuối mỗi tháng, chỉ để minh hoạ cách chia.

Mục tiêuSố tiền và thời hạn (giả định)Khoản góp mỗi thángGhi chú
Quỹ đệm54 triệu trong 2 nămkhoảng 2,1 triệuĐầy rồi thì chuyển khoản này sang mục tiêu khác
Quỹ tuổi giàgóp đều 33 năm1,5 triệuSau 33 năm gần 1,9 tỷ theo giả định
Quỹ chỗ ở300 triệu trong 8 nămkhoảng 2,5 triệuBắt đầu từ năm thứ ba, khi quỹ đệm đã đầy
Mục tiêu riêngtuỳkhoảng 0,5 triệuHọc thêm, một chuyến đi

Hai năm đầu, tổng góp khoảng 4,1 triệu một tháng cho quỹ đệm, tuổi già và mục tiêu riêng. Từ năm thứ ba, khoản 2,1 triệu của quỹ đệm chuyển sang quỹ chỗ ở, cộng thêm phần tăng lương. Bảng cho thấy cách các mục tiêu nối tiếp nhau thay vì tranh nhau cùng một khoản.

Con số gần 1,9 tỷ sau 33 năm nghe lớn, nhưng nhớ rằng đó là tiền danh nghĩa; sức mua của nó theo giá hôm nay thấp hơn nhiều. Các bài về lạm phát trên trang giải thích cách quy đổi.

Chuyện chỗ ở khi sống một mình

Người độc thân hay chịu áp lực "phải có nhà" từ gia đình. Mua hay thuê là quyết định lớn, và bài này không khuyên bên nào. Điều có thể làm là tính bằng con số: tổng chi phí thuê trong một số năm so với tổng chi phí sở hữu, gồm tiền trả trước, tiền lãi nếu vay, phí bảo trì, thuế phí, và phần lãi kép mất đi của số tiền trả trước nếu để nó trong quỹ.

Với người sống một mình, có thêm hai câu cần tự hỏi. Thứ nhất, nếu mất việc sáu tháng, khoản phải trả hằng tháng cho nhà có làm cạn quỹ đệm không? Một người gánh một khoản trả góp lớn không có ai đỡ. Thứ hai, chỗ ở có còn hợp nếu sau này hoàn cảnh thay đổi, chuyển việc sang tỉnh khác, hay có gia đình? Căn nhà một người ở thoải mái chưa chắc hợp cho hai ba người.

Dù chọn thế nào, quỹ chỗ ở vẫn là một mục tiêu có tên, có số tiền, có thời hạn. Người chọn thuê lâu dài có thể dùng quỹ này cho tiền đặt cọc, chi phí chuyển nhà, đồ đạc. Người định mua thì quỹ này là phần trả trước. Có quỹ sẵn giúp quyết định đến từ lựa chọn chứ không từ áp lực.

Phụ giúp gia đình mà không bỏ quên mình

Người độc thân hay bị kỳ vọng gánh nhiều hơn. Vì "chưa có vợ con", người độc thân thường được nhờ phụ tiền sửa nhà cho cha mẹ, cho em đi học, cho anh chị lúc khó khăn. Giúp gia đình là điều đáng quý, nhưng nếu không có giới hạn, quỹ tuổi già của chính người độc thân, người không có con cái phụ giúp sau này, sẽ không bao giờ lớn.

Đặt một khoản giúp đỡ cố định. Ví dụ giả định 10% thu nhập mỗi tháng cho gia đình, rõ ràng, đều đặn. Ngoài khoản này, các yêu cầu lớn được cân nhắc riêng, không lấy từ quỹ tuổi già hay quỹ đệm.

Nói rõ với gia đình. Cho cha mẹ biết mình đang để dành cho tuổi già của mình, không phải vì không thương mà vì không muốn sau này thành gánh nặng cho các em. Đa số cha mẹ hiểu khi nghe lý do.

Ghi lại khoản đã giúp. Không phải để đòi lại mà để chính mình biết tổng đã giúp bao nhiêu, và giữ cân bằng với các mục tiêu khác.

Chuẩn bị cho lúc mình không tự lo được

Người có gia đình, khi ốm nặng hay gặp tai nạn, thường có vợ hoặc chồng đứng ra lo giấy tờ, rút tiền viện phí, báo cho nơi làm. Người độc thân thì ai làm việc đó? Nhiều người chỉ nghĩ tới câu hỏi này khi đã nằm viện, lúc mọi thứ đã khó. Chuẩn bị trước không tốn tiền, chỉ tốn một buổi ngồi ghi chép.

Việc đầu tiên là một trang ghi tất cả những gì mình có: các tài khoản ở đâu, quỹ nào để làm gì, hợp đồng bảo hiểm nếu có, sổ bảo hiểm xã hội, các khoản nợ nếu có, giấy tờ nhà hay hợp đồng thuê. Không ghi mật khẩu lên trang này. Trang giấy cất ở chỗ an toàn, và một người tin cậy, cha mẹ, anh chị em hay bạn thân, biết nó nằm ở đâu.

Việc thứ hai là quỹ đệm phải rút được nhanh. Tiền dự phòng nằm trong một khoản chỉ mình mình rút được bằng ứng dụng trên điện thoại thì lúc nằm viện có khi không ai dùng được. Tìm hiểu với ngân hàng của bạn các cách để người thân hỗ trợ khi bạn không tự làm được, như uỷ quyền theo quy định của họ. Với những việc liên quan đến uỷ quyền, di chúc hay người thừa kế, quy định có thể phức tạp, nên tra văn bản hiện hành và hỏi người có chuyên môn. Chuẩn bị những điều này không phải nghĩ điều xui, mà là để người thân đỡ rối nếu chẳng may có chuyện.

Tự giữ nhịp khi không có người cùng bàn

Người có gia đình có người kia nhắc. Người độc thân cần tự dựng cơ chế nhắc cho mình:

  • Trích tự động ngay ngày lĩnh lương. Tiền góp đi trước khi kịp tiêu.
  • Mỗi lần tăng lương, tăng khoản góp ít nhất một nửa phần tăng. Chặn chi tiêu chạy theo thu nhập.
  • Một buổi hẹn với chính mình mỗi quý. Mở sổ, ghi số dư các ngăn, xem lại mục tiêu.
  • Một người bạn cùng mục tiêu. Hai người độc thân cùng góp, mỗi quý kể cho nhau tiến độ, không cần nói số tiền cụ thể.
  • Ghi tài sản và quyền lợi ở một chỗ, cho một người tin cậy biết. Nếu có chuyện bất trắc, người thân biết tìm ở đâu.

Nếu sau này lập gia đình, những quỹ đã có là tài sản mang vào cuộc sống chung hoặc giữ riêng, tuỳ hai người thống nhất. Quy định về tài sản riêng, tài sản chung khi kết hôn có thể khác nhau theo trường hợp, nên tra văn bản hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn khi cần. Dù thế nào, người bước vào hôn nhân với quỹ đệm và quỹ tuổi già đã chạy là người mang theo sự bình tĩnh về tiền bạc, một món quà cho cả hai.

Câu hỏi thường gặp

Người độc thân nên có quỹ dự phòng bao nhiêu tháng?

Thường nên dày hơn người có gia đình, khoảng sáu tháng chi tiêu, vì chỉ có một nguồn thu nhập và không có người cùng gánh khi mất việc hay ốm đau. Có thể gom dần trong một hai năm đầu rồi chuyển khoản góp sang mục tiêu khác.

Còn trẻ và độc thân có cần lo quỹ tuổi già chưa?

Nên bắt đầu sớm, vì đây là lúc quỹ tuổi già rẻ nhất nhờ lãi kép có nhiều năm để chạy. Giữ quá trình đóng bảo hiểm xã hội và thêm một khoản tự tích luỹ đều đặn, dù nhỏ, ngay từ những năm đầu đi làm.

Người độc thân có nên mua nhà một mình không?

Đó là quyết định riêng, bài không khuyên bên nào. Hãy tính tổng chi phí thuê và sở hữu trong nhiều năm, tự hỏi khoản trả hằng tháng có làm cạn quỹ đệm khi mất việc không và căn nhà có còn hợp khi hoàn cảnh đổi thay.

Phụ giúp cha mẹ bao nhiêu là hợp khi còn độc thân?

Một cách làm là đặt một khoản giúp đỡ cố định theo tỷ lệ thu nhập, đều đặn mỗi tháng, và cân nhắc riêng các yêu cầu lớn mà không lấy từ quỹ tuổi già hay quỹ đệm. Nói rõ lý do với gia đình để mọi người cùng hiểu.

Độc thân dễ tiêu nhiều, làm sao giữ được thói quen tiết kiệm?

Trích tự động ngay khi lĩnh lương, tăng khoản góp mỗi lần tăng lương, hẹn với chính mình mỗi quý để xem lại sổ, và nếu được thì có một người bạn cùng mục tiêu để kể tiến độ cho nhau.

Kết hôn rồi thì quỹ tích luỹ khi độc thân tính thế nào?

Tuỳ hai người thống nhất gộp vào cuộc sống chung hay giữ riêng. Quy định về tài sản riêng và tài sản chung có thể khác nhau theo trường hợp, nên tra văn bản hiện hành hoặc hỏi luật sư khi cần làm rõ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138