TichSan.comTích Sản
Cách tính lãi kép từng bước

Tính lãi kép trên bảng tính: lập bảng từng năm để thấy tiền lớn dần

Bảng lãi kép từng năm cho thấy cả đường đi của số dư: đầu năm bao nhiêu, lãi bao nhiêu, cuối năm bao nhiêu. Cách dựng bốn cột, công thức gõ được và cách tự kiểm.

A young Vietnamese man working on a laptop with a dark blank display at a small desk by a balcony with potted herbs, Da Nang apartment, soft evening light, seen from behind

Để tính lãi kép trên bảng tính, lập một bảng mỗi dòng là một năm với bốn cột: năm, số dư đầu năm, tiền lãi trong năm và số dư cuối năm; số dư cuối năm này chính là số dư đầu năm sau. Lãi suất và số gốc đặt ở ô riêng, công thức tham chiếu tới các ô đó, kéo xuống bao nhiêu dòng thì có bấy nhiêu năm.

Cách làm này chậm hơn gõ một công thức luỹ thừa, nhưng cho thấy điều mà một con số cuối không cho thấy: lãi mỗi năm tăng dần ra sao, năm nào tiền lãi bắt đầu vượt khoản góp thêm, và đổi một giả định thì cả đường đi thay đổi thế nào. Ví dụ trong bài dùng lãi suất giả định, đơn vị triệu đồng.

Vì sao nên lập bảng từng năm thay vì một công thức

Công thức A bằng P nhân (1 + r) mũ n trả lời đúng một câu hỏi: cuối cùng có bao nhiêu. Nhưng khi lập kế hoạch tích luỹ, câu hỏi thường nhiều hơn thế. Năm thứ năm số dư là bao nhiêu để biết đã đi được nửa đường chưa? Nếu năm thứ ba phải rút một khoản thì các năm sau ra sao? Nếu từ năm thứ tư lãi suất giả định giảm thì cuối kỳ còn bao nhiêu? Bảng từng năm trả lời tất cả những câu đó mà không cần nghĩ thêm công thức mới.

Bảng còn là công cụ kiểm tra rất tốt. Mỗi dòng chỉ có phép nhân và phép cộng, ai trong nhà cũng đọc được, kể cả người không quen luỹ thừa. Khi kết quả ở dòng cuối khớp với công thức một dòng, cả hai cách cùng được xác nhận.

Một lợi ích ít người nghĩ tới: bảng là thứ dễ chia sẻ nhất trong nhà. Đưa cho vợ hay chồng một con số 179 triệu thì khó thuyết phục, nhưng đưa một bảng mười dòng, chỉ vào năm thứ năm và nói đến đây mình phải có khoảng 134 triệu, thì cả nhà cùng có một mốc để soát. Khi số dư thật đi chậm hơn bảng, mọi người nhìn thấy sớm và cùng bàn cách điều chỉnh, thay vì đến năm thứ mười mới ngỡ ngàng.

Cuối cùng, bảng giúp nhìn thấy nhịp tăng. Người mới tích luỹ hay nản vì mấy năm đầu thấy lãi quá ít. Nhìn bảng sẽ thấy lãi năm đầu chỉ là một khoản nhỏ, nhưng dòng nào cũng nhỉnh hơn dòng trước, và đến một năm nào đó tiền lãi một năm đã ngang khoản góp. Thấy được điểm ấy bằng mắt có tác dụng giữ nhịp hơn nhiều lời khuyên.

Dựng khung bảng: ô giả định và bốn cột

Mở một trang tính trống. Phần giả định đặt riêng ở góc phải để dễ sửa, phần bảng đặt từ cột A. Gõ đúng như dưới đây (dùng dấu phân cách theo cài đặt máy của bạn, xem lưu ý cuối mục).

  1. Ô E1 gõ chữ "Lãi suất năm", ô F1 gõ 6% (lãi suất giả định).
  2. Ô E2 gõ chữ "Số gốc", ô F2 gõ 100 (đơn vị triệu đồng).
  3. Hàng 1 làm tiêu đề: A1 "Năm", B1 "Đầu năm", C1 "Lãi trong năm", D1 "Cuối năm".
  4. Ô A2 gõ 1. Ô B2 gõ =$F$2 để lấy số gốc.
  5. Ô C2 gõ =B2*$F$1, nghĩa là lãi bằng số dư đầu năm nhân lãi suất.
  6. Ô D2 gõ =B2+C2, nghĩa là cuối năm bằng đầu năm cộng lãi.
  7. Ô A3 gõ =A2+1. Ô B3 gõ =D2: đầu năm sau chính là cuối năm trước, đây là chỗ tạo nên lãi kép.
  8. Chép công thức C2 và D2 xuống C3 và D3, rồi chọn cả hàng 3 từ A đến D và kéo xuống tới hàng 11 để có đủ 10 năm.

Nếu máy dùng dấu phẩy làm dấu thập phân, bảng tính có thể đòi gõ 6% hoặc 0,06; nếu dùng dấu chấm thì 0.06. Gõ 6% có kèm ký hiệu phần trăm là cách chắc chắn nhất trên mọi cài đặt.

Bảng mẫu 10 năm với số gốc 100 triệu

Đây là bảng mà khung trên tạo ra với giả định 100 triệu đồng, lãi 6% một năm, lãi nhập gốc cuối năm, không góp thêm. Số làm tròn đến hai chữ số thập phân.

NămĐầu nămLãi trong nămCuối năm
1100,006,00106,00
2106,006,36112,36
3112,366,74119,10
4119,107,15126,25
5126,257,57133,82
6133,828,03141,85
7141,858,51150,36
8150,369,02159,38
9159,389,56168,95
10168,9510,14179,08

Cột lãi là chỗ nên nhìn đầu tiên: từ 6 triệu năm đầu lên hơn 10 triệu năm thứ mười, tức lãi một năm đã tăng gần 70% mà không bỏ thêm đồng nào. Đó chính là lãi tính trên lãi, thể hiện rõ hơn bất kỳ định nghĩa nào.

Số cuối năm thứ mười là 179,08, đúng bằng kết quả của công thức 100 nhân 1,06 mũ 10. Nếu bảng của bạn ra con số khác, kiểm lại ô B3 có trỏ về D2 hay chưa.

Dấu đô la trong công thức: tham chiếu tuyệt đối

Trong công thức C2, lãi suất được viết là $F$1 chứ không phải F1. Hai dấu đô la khoá cả cột lẫn hàng, để khi kéo công thức xuống dòng dưới, ô lãi suất không bị dịch theo. Nếu gõ F1 trơn, sang hàng 3 công thức sẽ tự đổi thành F2, tức là lấy số gốc 100 làm lãi suất, nghĩa là lãi 10.000%. Sang hàng 4 nó trỏ về F3, một ô trống, và lãi thành 0.

Dấu hiệu nhận ra lỗi này rất rõ: cột lãi nhảy lên con số khổng lồ ở dòng thứ hai rồi về 0 ở các dòng sau. Gặp hiện tượng này thì bấm vào ô C3 xem công thức, gần như lúc nào cũng thấy địa chỉ ô lãi suất đã bị trượt.

Ngược lại, B2 và C2 trong công thức D2 phải để trơn, không có dấu đô la, vì mỗi dòng cần lấy số dư của chính dòng mình. Quy tắc dễ nhớ: thứ gì là giả định chung cho cả bảng thì khoá lại, thứ gì thay đổi theo từng năm thì để trơn.

Trên đa số bảng tính, đặt con trỏ vào địa chỉ ô trong thanh công thức và bấm phím F4 sẽ tự thêm dấu đô la. Một cách khác gọn hơn là đặt tên cho ô lãi suất, chẳng hạn "laisuat", rồi gõ =B2*laisuat. Tên ô luôn là tham chiếu tuyệt đối nên không bao giờ bị trượt khi kéo.

Thêm cột góp thêm hằng năm

Phần lớn người tích luỹ không bỏ một lần rồi để yên mà góp thêm đều đặn. Thêm ô F3 "Góp mỗi năm" gõ 12 (giả định mỗi năm góp thêm 12 triệu, vào cuối năm), thêm cột E "Góp thêm" với E2 gõ =$F$3, và sửa D2 thành =B2+C2+E2 rồi kéo xuống. Kết quả với 100 triệu ban đầu, lãi 6% giả định:

NămĐầu nămLãi trong nămGóp thêmCuối năm
1100,006,0012118,00
2118,007,0812137,08
3137,088,2212157,30
5178,7410,7212201,47
6201,4712,0912225,56
8251,0915,0712278,15
10306,8418,4112337,25

Bảng rút gọn bỏ bớt vài năm để dễ đọc. Điểm đáng chú ý nằm ở năm thứ sáu: tiền lãi trong năm lần đầu vượt khoản góp 12 triệu. Từ đây mỗi năm, phần tiền tự sinh ra lớn hơn phần mình tự bỏ vào. Sau 10 năm, tổng tiền bỏ vào là 100 cộng 120 bằng 220 triệu, số dư khoảng 337,25 triệu, phần lãi khoảng 117 triệu.

Muốn góp vào đầu năm thay vì cuối năm, sửa C2 thành =(B2+E2)*$F$1 để khoản góp cũng được tính lãi ngay năm đó. Ghi rõ lựa chọn này bên cạnh bảng, vì hai cách cho số khác nhau.

Đối chiếu bảng với công thức một dòng

Một bảng dài vài chục dòng có nhiều chỗ để gõ sai. Cách kiểm chắc chắn nhất là tính dòng cuối bằng một con đường khác rồi so. Với bảng không góp thêm, gõ vào một ô trống =$F$2*(1+$F$1)^10. Kết quả phải đúng bằng D11. Nếu lệch, dù chỉ ở chữ số thập phân thứ hai, có dòng nào đó đã gõ tay đè lên công thức.

Với bảng có góp thêm cuối năm, số cuối bằng phần của khoản gốc cộng phần của chuỗi góp: =$F$2*(1+$F$1)^10 + $F$3*((1+$F$1)^10-1)/$F$1. Với giả định ở trên, hai phần lần lượt khoảng 179,08 và 158,17, cộng lại khoảng 337,25, khớp dòng cuối của bảng. Hàm FV của bảng tính cũng cho đúng con số này, và có bài riêng hướng dẫn cách dùng hàm đó.

Ngoài ra nên đặt một ô "tổng tiền đã bỏ vào" bằng số gốc cộng tổng cột góp thêm, và một ô "tổng lãi" bằng số dư cuối trừ ô trên. Hai ô này giúp trả lời câu hỏi người trong nhà hay hỏi nhất: trong số tiền này, bao nhiêu là của mình góp, bao nhiêu là lãi sinh ra.

Dùng bảng để thử các giả định khác nhau

Sao chép trang tính thành ba bản. Đặt tên là thận trọng, trung bình và lạc quan, mỗi bản một mức lãi giả định, ví dụ 4%, 6% và 8%. Ba con số cuối đặt cạnh nhau cho biết kế hoạch chịu được bao nhiêu nếu lãi thấp hơn kỳ vọng.

Đổi lãi suất giữa chừng. Thay $F$1 ở cột lãi bằng một cột lãi suất riêng cho từng năm. Khi lãi thay đổi mỗi lần tái tục, chỉ cần gõ lãi mới vào đúng dòng năm đó.

Thêm dòng rút tiền. Thêm cột "Rút ra" và trừ vào cuối năm. Bảng sẽ cho thấy một lần rút năm thứ ba làm hụt bao nhiêu ở năm thứ mười, thường nhiều hơn chính số tiền đã rút.

Kéo dài thời gian. Kéo bảng xuống 20 hay 30 dòng để thấy giai đoạn sau. Đây là cách trực quan nhất để thấy vì sao thời gian giữ tiền nặng ký hơn mức lãi.

Giữ nguyên bản gốc. Trước khi thử nghiệm, khoá hoặc sao lưu bản đang dùng để theo dõi thật. Bảng kế hoạch và bảng thử nên tách riêng, tránh lỡ tay sửa con số đã ghi.

Câu hỏi thường gặp

Lập bảng lãi kép trên bảng tính cần mấy cột?

Tối thiểu bốn cột: năm, số dư đầu năm, tiền lãi trong năm, số dư cuối năm. Nếu có góp thêm thì thêm cột góp, có rút thì thêm cột rút. Lãi suất và số gốc đặt ở ô riêng ngoài bảng.

Vì sao kéo công thức xuống thì cột lãi ra số rất lớn hoặc bằng 0?

Vì ô lãi suất trong công thức chưa được khoá bằng dấu đô la, nên khi kéo xuống nó trượt sang ô khác. Sửa thành dạng $F$1 hoặc đặt tên cho ô lãi suất rồi kéo lại.

Làm sao biết bảng lãi kép đã đúng?

So dòng cuối của bảng với công thức một dòng số gốc nhân một cộng lãi suất mũ số năm. Nếu có góp thêm, cộng thêm phần của chuỗi góp hoặc dùng hàm FV. Hai cách phải ra cùng một số.

Góp thêm đầu năm hay cuối năm có khác nhau không?

Có. Góp đầu năm thì khoản góp được tính lãi ngay trong năm đó nên số cuối cao hơn một chút. Trong bảng, góp đầu năm thì cộng khoản góp vào số dư đầu năm trước khi nhân lãi suất.

Có thể đổi lãi suất cho từng năm trong bảng không?

Được. Thêm một cột lãi suất cho mỗi dòng và để công thức tiền lãi nhân với ô lãi suất của chính dòng đó thay vì ô chung. Cách này hợp khi lãi thay đổi mỗi lần tái tục.

Bảng tính lãi kép có cho biết số tiền chắc chắn nhận được không?

Không. Bảng chỉ phản ánh các giả định được gõ vào. Lãi thực tế có thể thay đổi, có phí và thuế, nên bảng dùng để ước lượng, so kịch bản và theo dõi tiến độ, không phải lời hứa về kết quả.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138