TichSan.comTích Sản
Tích sản và lãi kép

Bắt đầu tích luỹ sớm mười năm: khoản chênh lệch đến từ đâu

Hai người góp cùng 2 triệu mỗi tháng, một người bắt đầu sớm mười năm. Bài tách từng phần chênh lệch bằng phép tính giả định và nói cách bù khi đã bắt đầu muộn.

Two Vietnamese siblings of different ages sitting on a porch step at dusk, each holding a small ceramic savings jar, potted seedlings of different heights beside them

Bắt đầu tích luỹ sớm hơn mười năm thường tạo ra khoản chênh lệch lớn hơn nhiều so với tổng số tiền góp thêm trong mười năm đó, vì mỗi đồng góp sớm có thêm mười năm để lãi sinh lãi. Trong ví dụ giả định ở bài này, người chỉ góp mười năm đầu rồi dừng hẳn vẫn có số dư cuối cao hơn người góp gấp đôi thời gian nhưng bắt đầu muộn.

Câu "bắt đầu sớm thì tốt" ai cũng nghe, nhưng ít người thấy nó lớn tới mức nào và vì sao. Bài này đặt hai người cạnh nhau, cùng mức góp, cùng tỷ lệ giả định, chỉ khác năm bắt đầu, rồi tách số dư cuối thành từng phần để chỉ ra chênh lệch đến từ đâu. Phần cuối dành cho người đã lỡ bắt đầu muộn: phép tính cho thấy cần bù bằng gì và bù bao nhiêu. Mọi tỷ lệ dưới đây là giả định số tròn.

Hai người, cùng 2 triệu mỗi tháng, chỉ khác năm bắt đầu

Giả định tỷ lệ sinh lời 6% một năm, ghép lãi theo tháng (0,5% mỗi tháng), không rút giữa chừng. Mốc so là năm 55 tuổi:

Người ANgười BNgười C
Góp từ tuổi253525
Dừng góp ở tuổi355555
Số năm góp10 năm20 năm30 năm
Tổng tiền tự bỏ vào240 triệu480 triệu720 triệu
Số dư ước tính ở tuổi 55khoảng 1,08 tỷkhoảng 924 triệukhoảng 2,01 tỷ

Người A góp mười năm rồi dừng hẳn, không bỏ thêm đồng nào từ tuổi 35 tới 55. Người B bắt đầu đúng lúc A dừng và góp đều suốt hai mươi năm, tổng tiền bỏ vào gấp đôi A. Vậy mà tới tuổi 55, số dư của A vẫn cao hơn B khoảng 160 triệu. Người C làm cả hai việc, góp từ 25 tới 55, có số dư gần gấp đôi B dù chỉ bỏ vào nhiều hơn B 240 triệu.

Con số cụ thể phụ thuộc hoàn toàn vào tỷ lệ giả định; tỷ lệ thấp hơn thì khoảng cách hẹp lại, tỷ lệ cao hơn thì khoảng cách rộng ra. Nhưng hướng của kết luận thì không đổi ở bất kỳ tỷ lệ dương nào: thời gian tiền nằm trong quỹ là yếu tố có sức nặng rất lớn.

Tách khoản chênh lệch thành từng phần

Để thấy khoản chênh giữa C và B đến từ đâu, hãy tách số dư 2,01 tỷ của C thành hai phần. Phần thứ nhất là những gì C góp từ 35 tới 55, giống hệt B, nên phần này cũng có giá trị khoảng 924 triệu ở tuổi 55. Phần thứ hai là mười năm góp đầu tiên, từ 25 tới 35, và phần này chính là toàn bộ số dư của A: khoảng 1,08 tỷ.

Như vậy, mười năm góp sớm, tổng cộng chỉ 240 triệu tiền tự bỏ vào, đóng góp hơn một nửa số dư cuối của C. Trong khoảng 1,08 tỷ đó, 240 triệu là tiền gốc, phần còn lại khoảng 845 triệu là lãi sinh ra. Phần lãi này lại chia làm hai giai đoạn: mười năm đầu, khi đang góp, lãi sinh ra khoảng 88 triệu, đưa số dư lên khoảng 328 triệu ở tuổi 35. Hai mươi năm sau, khi không góp thêm gì, khoản 328 triệu đó tự lớn lên thành khoảng 1,08 tỷ, tức tăng thêm khoảng 757 triệu chỉ nhờ được để yên.

Đó là câu trả lời cho câu hỏi chênh lệch đến từ đâu. Không phải từ việc người bắt đầu sớm góp nhiều hơn, mà từ hai mươi năm cuối, khi khoản góp sớm đã đủ lớn để phần lãi mỗi năm của nó tự thân đã là một khoản đáng kể. Theo quy tắc 72, ở tỷ lệ giả định 6% một năm tiền gấp đôi khoảng mỗi 12 năm, nên khoản 328 triệu ở tuổi 35 có gần hai chu kỳ gấp đôi trước tuổi 55. Người bắt đầu ở tuổi 35 không bao giờ có được hai chu kỳ đó cho những đồng đầu tiên của mình.

Muốn có cùng một số tiền ở tuổi 55: mỗi tháng phải góp bao nhiêu

Đặt mục tiêu giả định 1 tỷ đồng ở tuổi 55, cùng tỷ lệ 6% một năm ghép theo tháng. Khoản góp cần có mỗi tháng thay đổi theo năm bắt đầu:

Bắt đầu ở tuổiSố năm gópCần góp mỗi thángTổng tiền tự bỏ vào
2530 nămkhoảng 1 triệukhoảng 358 triệu
3520 nămkhoảng 2,16 triệukhoảng 519 triệu
4510 nămkhoảng 6,1 triệukhoảng 732 triệu

Đây là cách nhìn thực tế hơn của cùng một hiện tượng. Mỗi lần lùi mười năm, khoản góp hằng tháng không tăng gấp đôi mà tăng gấp hai tới gần ba lần. Người bắt đầu ở 25 chỉ phải tự bỏ vào khoảng một phần ba số tiền mục tiêu, phần còn lại do lãi sinh ra. Người bắt đầu ở 45 phải tự bỏ vào gần ba phần tư.

Bảng này cũng giải thích vì sao lời khuyên "bắt đầu sớm" không phải là chuyện đạo đức hay kỷ luật, mà là chuyện giá cả. Thời gian là thứ rẻ nhất mà người trẻ có. Khi lớn tuổi hơn, thu nhập có thể cao hơn, nhưng mỗi triệu đồng của mục tiêu trở nên đắt hơn hẳn vì phải tự góp gần đủ.

Vì sao người trẻ hay chần chừ, và phép tính trả lời thế nào

"Lương còn thấp, góp chẳng được bao nhiêu." Trong ví dụ trên, chỉ khoảng 1 triệu mỗi tháng từ tuổi 25 đã đủ cho mục tiêu mà người bắt đầu ở 35 phải góp hơn gấp đôi. Khoản nhỏ góp sớm có sức nặng tương đương khoản lớn góp muộn. Mức góp có thể tăng dần theo lương; điều quan trọng là bắt đầu nhịp.

"Còn trẻ, để vài năm nữa khi ổn định." Mỗi năm chờ không chỉ mất một năm góp mà còn mất một năm lãi ở cuối quãng, đúng là năm có số dư lớn nhất. Chờ năm năm, từ 25 lên 30, với mục tiêu 1 tỷ ở tuổi 55, khoản góp cần có tăng từ khoảng 1 triệu lên khoảng 1,44 triệu mỗi tháng.

"Bây giờ cần tiền cho những việc khác quan trọng hơn." Điều này thường đúng, và không có nghĩa phải chọn một trong hai. Một khoản góp nhỏ để giữ nhịp, cộng với kế hoạch tăng dần khi gánh nặng giảm, tốt hơn nhiều so với chờ tới lúc mọi thứ xong xuôi mới bắt đầu.

"Không biết để tiền ở đâu cho đúng." Chọn nơi đặt tiền là quyết định riêng và có thể học dần. Việc tách một khoản ra khỏi tiền tiêu ngay từ bây giờ không cần chờ quyết định đó. Ngay cả khi tạm để ở nơi an toàn với tỷ lệ thấp, thói quen đã được dựng xong, và đó là phần khó nhất.

Đã bắt đầu muộn: bù bằng gì và bù bao nhiêu

Người bắt đầu ở tuổi 35 hay 45 không thể lấy lại những năm đã qua, nhưng có ba cần gạt khác để kéo: tăng khoản góp, kéo dài thời gian góp, và giảm mục tiêu cho sát với khả năng. Phép tính giúp chọn tổ hợp hợp lý thay vì bỏ cuộc vì thấy con số quá lớn.

Cần gạt mạnh nhất với người bắt đầu muộn thường là kéo dài thời gian. Người B trong ví dụ trên, nếu góp thêm năm năm, tới tuổi 60 thay vì 55, số dư tăng từ khoảng 924 triệu lên khoảng 1,39 tỷ. Năm năm cuối đó chỉ tốn thêm 120 triệu tiền góp nhưng đem lại thêm khoảng 460 triệu, vì đó là những năm số dư đã lớn. Điều này không có nghĩa phải làm việc lâu hơn; chỉ cần không rút quỹ ra ngay khi nghỉ mà rút dần, phần còn lại vẫn tiếp tục sinh lãi.

Cần gạt thứ hai là tăng khoản góp theo thu nhập. Người bắt đầu ở 35 thường có thu nhập cao hơn người 25, nên khoản góp 2 hay 3 triệu mỗi tháng có thể vừa sức hơn. Một cách làm dễ giữ là cam kết dành một phần cố định của mỗi lần tăng lương cho quỹ, để mức góp tự lớn lên mà không cảm thấy bị cắt chi tiêu đột ngột.

Cần gạt thứ ba, ít người muốn nghe nhưng rất thật, là xét lại mục tiêu. Một mục tiêu hợp lý mà giữ được nhịp hai mươi năm có giá trị hơn một mục tiêu lớn mà bỏ dở sau ba năm. Bắt đầu muộn không phải lý do để không bắt đầu; nó chỉ là lý do để tính kỹ hơn.

Nếu đang ở tuổi 20 hay 30: những việc làm được trong tháng này

Không cần một kế hoạch hoàn chỉnh để bắt đầu. Bốn việc nhỏ dưới đây đủ để mười năm sau có một khoản đáng kể:

  1. Chọn một khoản góp vừa sức, dù chỉ vài trăm nghìn mỗi tháng, và cố định ngày chuyển, tốt nhất là ngay ngày nhận lương.
  2. Mở một chỗ để riêng tiền đó, tách khỏi tài khoản tiêu hằng ngày, đặt tên theo mục tiêu để khó rút nhầm.
  3. Ghi một dòng cam kết: mỗi lần tăng lương, một phần trong phần tăng thêm sẽ đi thẳng vào quỹ.
  4. Mỗi năm một lần, mở bảng ghi số dư và nhẩm theo quy tắc 72 xem khoản đó sẽ gấp đôi vào năm nào. Nhìn thấy con số lớn dần là cách giữ động lực bền nhất.

Ở tuổi trẻ, khoản góp nhỏ tới mức tưởng như vô nghĩa. Nhưng như các bảng ở trên cho thấy, chính những đồng đầu tiên là những đồng làm việc lâu nhất. Một nhịp bắt đầu sớm, dù khiêm tốn, thường quan trọng hơn một khoản lớn bắt đầu muộn.

Câu hỏi thường gặp

Bắt đầu tích luỹ sớm mười năm thì chênh lệch bao nhiêu?

Tuỳ tỷ lệ sinh lời và thời gian giữ. Trong ví dụ giả định 2 triệu mỗi tháng, 6% một năm, người góp từ 25 tới 55 có khoảng 2,01 tỷ, còn người góp từ 35 tới 55 có khoảng 924 triệu. Chênh hơn 1 tỷ trong khi tiền góp thêm chỉ 240 triệu.

Vì sao góp mười năm rồi dừng lại có thể hơn góp hai mươi năm nhưng bắt đầu muộn?

Vì khoản góp sớm có thêm nhiều năm để lãi sinh lãi. Mười năm góp từ tuổi 25 tạo khoản khoảng 328 triệu ở tuổi 35, khoản này tự lớn thêm hai mươi năm mà không cần góp. Người bắt đầu ở 35 không có những năm đó cho những đồng đầu tiên.

Đã 35 tuổi mới bắt đầu tích luỹ có muộn không?

Không muộn để bắt đầu, chỉ cần tính lại. Bạn có ba cách bù: tăng khoản góp theo thu nhập, kéo dài thời gian góp hoặc giữ quỹ lâu hơn trước khi rút, và điều chỉnh mục tiêu cho sát khả năng. Kết hợp hai trong ba cách thường đủ.

Lương thấp thì có nên bắt đầu tích luỹ ngay không?

Nên bắt đầu với khoản nhỏ vừa sức để dựng thói quen. Khoản nhỏ góp sớm có sức nặng lớn nhờ thời gian; mức góp có thể tăng dần theo lương. Trước đó cần có một quỹ dự phòng nhỏ để khỏi phải rút quỹ tích luỹ khi gặp việc bất ngờ.

Chờ thêm vài năm rồi mới bắt đầu thì mất bao nhiêu?

Trong ví dụ giả định mục tiêu 1 tỷ ở tuổi 55, tỷ lệ 6% một năm, bắt đầu ở 25 cần khoảng 1 triệu mỗi tháng, chờ tới 30 cần khoảng 1,44 triệu, chờ tới 35 cần khoảng 2,16 triệu. Mỗi năm chờ làm khoản góp cần có tăng lên rõ rệt.

Ví dụ trong bài có phải là mức sinh lời thật không?

Không. Tỷ lệ 6% một năm là giả định số tròn để minh hoạ phép tính. Mức sinh lời thật phụ thuộc nơi đặt tiền, rủi ro và từng giai đoạn. Kết luận về giá trị của thời gian vẫn đúng ở mọi tỷ lệ dương, chỉ có độ lớn của chênh lệch là thay đổi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138